World Intellectual Property Organization

Albania

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë

 

 


KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SHQIPËRISË

Ne, Populli i Shqipërisë, krenarë dhe vetëdijshëm për historinë tonë, me përgjegjësi për ardhmen, me besim te Zoti dhe/ose te vlera tjera universale, me vendosmërinë për ndërtuar një shtet drejtës, demokratik e social, për garantuar drejtat dhe liritë themelore njeriut, me frymën e tolerancës dhe bashkëjetesës fetare, m e zotimin për mbrojtjen e dinjitetit dhe personalitetit njerëzor, si dhe për prosperitetin e gjithë kombit, për paqen, mirëqenien, kulturën dhe solidaritetin shoqëror, me aspiratën shekullore popullit shqiptar për identitetin dhe bashkimin kombëtar, me bindjen e thellë se drejtësia, paqja, harmonia dhe bashkëpunimi ndërmjet kombeve janë ndër vlerat larta njerëzimit,

Vendosim këtë Kushtetutë:

PJESA E PARË

PARIME THEMELORE

Neni 1

  1. Shqipëria është republikë parlamentare.
  2. Republika e Shqipërisë është shtet unitar dhe i pandashëm.
  3. Qeverisja bazohet një sistem zgjedhjesh lira, barabarta, përgjithshme e periodike.

Neni 2

  1. Sovraniteti Republikën e Shqipërisë i përket popullit.
  2. Populli e ushtron sovranitetin nëpërmjet përfaqësuesve tij ose drejtpërsëdrejti.
  3. Për ruajtjen e paqes dhe interesave kombëtarë, Republika e Shqipërisë mund marrë pjesë një sistem sigurimi kolektiv, bazë një ligji miratuar me shumicën e gjithë anëtarëve Kuvendit.

Neni 3

Pavarësia e shtetit dhe tërësia e territorit tij, dinjiteti i njeriut, drejtat dhe liritë e tij, drejtësia shoqërore, rendi kushtetues, pluralizmi, identiteti kombëtar dhe trashëgimia kombëtare, bashkëjetesa fetare, si dhe bashkëjetesa dhe mirëkuptimi i shqiptarëve me pakicat janë baza e këtij shteti, i cili ka për detyrë t’i respektojë dhe t'i mbrojë.

Neni 4

  1. E drejta përbën bazën dhe kufijtë e veprimtarisë shtetit.
  2. Kushtetuta është ligji i lartë Republikën e Shqipërisë.
  3. Dispozitat e Kushtetutës zbatohen drejtpërsëdrejti, përveç rasteve kur Kushtetuta parashikon ndryshe.

Neni 5

Republika e Shqipërisë zbaton drejtën ndërkombëtare detyrueshme për të.

Neni 6

Organizimi dhe funksionimi i organeve parashikuara këtë Kushtetutë rregullohen me ligjet e tyre përkatëse, përveç rasteve kur Kushtetutë parashikohet ndryshe.

Neni 7

Sistemi i qeverisjes Republikën e Shqipërisë bazohet ndarjen dhe balancimin ndërmjet pushteteve ligjvënës, ekzekutiv dhe gjyqësor.

Neni 8

  1. Republika e Shqipërisë mbron drejtat kombëtare popullit shqiptar jeton jashtë kufijve saj.
  2. Republika e Shqipërisë mbron drejtat e shtetasve shqiptarë me banim përkohshëm ose përhershëm jashtë kufijve vet.
  3. Republika e Shqipërisë u siguron ndihmë shtetasve shqiptarë jetojnë e punojnë jashtë shtetit për ruajtur e për zhvilluar lidhjet me trashëgiminë kulturore kombëtare.

Neni 9

  1. Partitë politike krijohen lirisht. Organizimi i tyre duhet përputhet me parimet demokratike.
  2. Partitë politike dhe organizatat e tjera, programet dhe veprimtaria e cilave mbështeten metoda totalitariste, nxitin e përkrahin urrejtjen racore, fetare, krahinore ose etnike, përdorin dhunën për marrjen e pushtetit ose për ndikuar politikën shtetërore, si edhe ato me karakter fshehtë janë ndaluara sipas ligjit.
  3. Burimet financiare partive, si dhe shpenzimet e tyre bëhen kurdoherë publike.

Neni 10

  1. Republikën e Shqipërisë nuk ka fe zyrtare.
  2. Shteti është asnjanës çështjet e besimit e ndërgjegjes dhe garanton lirinë e shprehjes tyre jetën publike.
  3. Shteti njeh barazinë e bashkësive fetare.
  4. Shteti dhe bashkësitë fetare respektojnë mënyrë ndërsjelltë pavarësinë e njëritjetrit dhe bashkëpunojnë mirë secilit dhe gjithëve.
  5. Marrëdhëniet ndërmjet shtetit dhe bashkësive fetare rregullohen mbi bazën e marrëveshjeve lidhura ndërmjet përfaqësuesve tyre dhe Këshillit Ministrave. Këto marrëveshje ratifikohen Kuvend.
  6. Bashkësitë fetare janë persona juridikë. Ato kanë pavarësi administrimin e pasurive tyre sipas parimeve, rregullave dhe kanoneve tyre, për sa nuk cenohen interesat e tretëve.

Neni 11

  1. Sistemi ekonomik i Republikës Shqipërisë bazohet pronën private e publike, si dhe ekonominë e tregut dhe lirinë e veprimtarisë ekonomike.
  2. Prona private dhe publike mbrohen njëlloj me ligj.
  3. Kufizime lirisë veprimtarisë ekonomike mund vendosen vetëm me ligj dhe vetëm për arsye rëndësishme publike.

Neni 12

  1. Forcat e armatosura sigurojnë pavarësinë e vendit, si dhe mbrojnë tërësinë territoriale dhe rendin e tij kushtetues.
  2. Forcat e armatosura ruajnë asnjanësinë çështjet politike dhe i nënshtrohen kontrollit civil.
  3. Asnjë forcë e huaj ushtarake nuk mund vendoset dhe as kalojë territorin shqiptar, si dhe asnjë forcë ushtarake shqiptare nuk mund dërgohet jashtë, përveçse me një ligj miratuar me shumicën e gjithë anëtarëve Kuvendit.

Neni 13

Qeverisja vendore Republikën e Shqipërisë ngrihet bazë parimit decentralizmit pushtetit dhe ushtrohet sipas parimit autonomisë vendore.

Neni 14

  1. Gjuha zyrtare Republikën e Shqipërisë është shqipja.
  2. Flamuri kombëtar është i kuq me një shqiponjë zezë dykrenore mes.
  3. Stema e Republikës Shqipërisë paraqet një shqyt me fushë kuqe me një shqiponjë zezë dykrenore mes. krye shqytit, me ngjyrë artë, është vendosur përkrenarja e Skënderbeut.
  4. Himni kombëtar është “Rreth Flamurit Përbashkuar”.
  5. Festa Kombëtare e Republikës Shqipërisë është Dita e Flamurit, 28 Nëntori.
  6. Kryeqyteti i Republikës Shqipërisë është Tirana.
  7. Forma dhe përmasat e simboleve kombëtare, përmbajtja e tekstit himnit kombëtar, si dhe përdorimi i tyre rregullohen me ligj.

PJESA E DYTË

DREJTAT DHE LIRITË THEMELORE NJERIUT

KREU I

PARIME PËRGJITHSHME

Neni 15

  1. drejtat dhe liritë themelore njeriut janë pandashme, patjetërsueshme e padhunueshme dhe qëndrojnë themel gjithë rendit juridik.
  2. Organet e pushtetit publik, përmbushje detyrave tyre, duhet respektojnë drejtat dhe liritë themelore njeriut, si dhe kontribuojnë realizimin e tyre

Neni 16

    1. drejtat e liritë themelore, si dhe detyrimet e parashikuara Kushtetutë për shtetasit shqiptarë vlejnë njëlloj edhe për huajt e për personat pa shtetësi territorin
    2. e Republikës Shqipërisë, me përjashtim rasteve kur Kushtetuta e lidh mënyrë posaçme me shtetësinë shqiptare ushtrimin e drejtave e lirive caktuara.
  1. drejtat dhe liritë themelore, si dhe detyrimet e parashikuara ne Kushtetutë vlejnë edhe për personat juridikë, për aq sa përputhen me qëllimet e përgjithshme këtyre personave dhe me thelbin e këtyre drejtave, lirive dhe detyrimeve

Neni 17

  1. Kufizime drejtave dhe lirive parashikuara këtë Kushtetutë mund vendosen vetëm me ligj për një interes publik ose për mbrojtjen e drejtave tjerëve. Kufizimi duhet jetë përpjesëtim me gjendjen e ka diktuar atë.
  2. Këto kufizime nuk mund cenojnë thelbin e lirive dhe drejtave dhe asnjë rast nuk mund tejkalojnë kufizimet e parashikuara Konventën Europiane për Drejtat e Njeriut.

Neni 18

  1. gjithë janë barabartë përpara ligjit.
  2. Askush nuk mund diskriminohet padrejtësisht për shkaqe tilla si gjinia, raca, feja, etnia, gjuha, bindjet politike, fetare a filozofike, gjendja ekonomike, arsimore, sociale ose përkatësia prindërore.
  3. Askush nuk mund diskriminohet për shkaqet e përmendura paragrafin 2, nëse nuk ekziston një përligjje e arsyeshme dhe objektive.

Neni 19

  1. Kushdo lind duke pasur qoftë edhe njërin prej prindërve me shtetësi shqiptare, e fiton vetiu shtetësinë shqiptare. Shtetësia shqiptare fitohet edhe për shkaqe tjera parashikuara me ligj.
  2. Shtetasi shqiptar nuk mund ta humbasë shtetësinë, përveçse kur ai heq dorë prej saj

Neni 20

  1. Personat u përkasin pakicave kombëtare ushtrojnë barazi plotë para ligjit drejtat dhe liritë e tyre.
  2. Ata kanë drejtë shprehin lirisht, pa u ndaluar as detyruar, përkatësinë e tyre etnike, kulturore, fetare e gjuhësore. Ata kanë drejtë t'i ruajnë e zhvillojnë ato, mësojnë dhe mësohen gjuhën e tyre amtare, si dhe bashkohen organizata e shoqata për mbrojtjen e interesave dhe identitetit tyre.

KREU II

LIRITË DHE DREJTAT VETJAKE

Neni 21

Jeta e personit mbrohet me ligj.

Neni 22

  1. Liria e shprehjes është e garantuar.
  2. Liria e shtypit, e radios dhe e televizionit është e garantuar.
  3. Censura paraprake e mjeteve komunikimit ndalohet.
  4. Ligji mund kërkojë dhënien e autorizimit për funksionimin e stacioneve radios ose televizionit.

Neni 23

  1. E drejta e informimit është e garantuar.
  2. Kushdo ka drejtë, përputhje me ligjin, marrë informacion për veprimtarinë e organeve shtetërore, si dhe personave ushtrojnë funksione shtetërore.
  3. Kujtdo i jepet mundësia ndjekë mbledhjet e organeve zgjedhura kolektive.

Neni 24

  1. Liria e ndërgjegjes dhe e fesë eshtë e garantuar.
  2. Secili është i lirë zgjedhë ose ndryshojë fenë ose bindjet, si dhe t’i shfaqë ato individualisht ose kolektivisht, publik ose jetën private, nëpërmjet kultit, arsimimit, praktikave ose kryerjes riteve.
  3. Askush nuk mund detyrohet ose ndalohet marrë pjesë një bashkësi fetare ose praktikat e saj, si dhe bëjë publike bindjet ose besimin e tij.

Neni 25

Askush nuk mund t’i nënshtrohet torturës, dënimit apo trajtimit mizor, çnjerëzor poshtërues.

Neni 26

Askujt nuk mund t’i kërkohet kryejë një punë detyruar, përveçse rastet e ekzekutimit një vendimi gjyqësor, kryerjes shërbimit ushtarak, një shërbimi rrjedh nga një gjendje lufte, nga një gjendje e jashtëzakonshme ose nga një fatkeqësi natyrore, kërcënon jetën ose shëndetin e njerëzve.

Neni 27

  1. Askujt nuk mund t’i hiqet liria, përveçse rastet dhe sipas procedurave
    parashikuara me ligj.
  2. Liria e personit nuk mund kufizohet, përveçse rastet e mëposhtme:
    a) kur është dënuar me burgim nga gjykata kompetente;
    b) për moszbatim urdhrave ligjshëm gjykatës ose për moszbatim ndonjë
    detyrimi caktuar me ligj;
    c) kur ka dyshime arsyeshme se ka kryer një vepër penale ose për parandaluar
    kryerjen prej tij veprës penale ose largimin e tij pas kryerjes saj;
    ç) për mbikëqyrjen e miturit për qëllime edukimi ose për shoqërimin e tij organin
    kompetent;
    d) kur personi është përhapës i një sëmundjeje ngjitëse, i paaftë mendërisht dhe i
    rrezikshëm për shoqërinë;
    dh) për hyrje paligjshme kufirin shtetëror, si dhe rastet e dëbimit ose
    ekstradimit.
  3. Askujt nuk mund t’i hiqet liria vetëm për shkak se nuk është gjendje përmbushë
    një detyrim kontraktor.

Neni 28

  1. Kushdo, cilit i hiqet liria, ka drejtë njoftohet menjëherë gjuhën ai kupton, për shkaqet e kësaj mase, si dhe për akuzën i bëhet. Personi, cilit i është hequr liria, duhet njoftohet se nuk ka asnjë detyrim bëjë ndonjë deklaratë dhe ka drejtë komunikojë menjëherë me avokatin, si dhe t’i jepet mundësia për realizimin e drejtave tij.
  2. Personi, cilit i është hequr liria sipas nenit 27, paragrafi 2, nënparagrafi c, duhet dërgohet brenda 48 orëve përpara gjyqtarit, i cili vendos paraburgimin ose lirimin e tij jo vonë se 48 orë nga çasti i marrjes dokumenteve për shqyrtim.
  3. I paraburgosuri ka drejtë ankohet kundër vendimit gjyqtarit. Ai ka drejtë gjykohet brenda një afati arsyeshëm ose procedohet i lirë përkundrejt një garancie pasurore sipas ligjit.
  4. gjitha rastet e tjera, personi, cilit i hiqet liria rrugë jashtëgjyqësore, mund t’i drejtohet çdo kohë gjyqtarit, i cili vendos brenda 48 orëve për ligjshmërinë e kësaj mase.
  5. çdo person, cilit i është hequr liria sipas nenit 27, ka drejtën e trajtimit njerëzor dhe respektimit dinjitetit tij.

Neni 29

  1. Askush nuk mund akuzohet ose deklarohet fajtor për një vepër penale, e cila nuk konsiderohej e tillë me ligj kohën e kryerjes saj, me përjashtim veprave, cilat kohën e kryerjes tyre, përbënin krime lufte ose krime kundër njerëzimit sipas drejtës ndërkombëtare.
  2. Nuk mund jepet një dënim i rëndë se ai ka qenë parashikuar me ligj kohën e kryerjes veprës penale.
  3. Ligji penal favorizues ka fuqi prapavepruese.

Neni 30

Kushdo quhet i pafajshëm përderisa nuk i është provuar fajësia me vendim gjyqësor formës prerë.

Neni 31

Gjatë procesit penal kushdo ka drejtë:

a) vihet dijeni menjëherë dhe hollësisht për akuzën i bëhet, për drejtat e tij, si dhe t’i krijohet mundësia për njoftuar familjen ose afërmit e tij;

b) ketë kohën dhe lehtësitë e mjaftueshme për përgatitur mbrojtjen e vet;

c) ketë ndihmën pa pagesë një përkthyesi, kur nuk flet ose nuk kupton gjuhën shqipe;

ç) mbrohet vetë ose me ndihmën e një mbrojtësi ligjor zgjedhur prej tij; komunikojë lirisht dhe privatisht me të, si dhe t’i sigurohet mbrojtja falas, kur nuk ka mjete mjaftueshme;

d) t’u bëjë pyetje dëshmitarëve pranishëm dhe kërkojë paraqitjen e dëshmitarëve, ekspertëve dhe personave tjerë, cilët mund sqarojnë faktet.

Neni 32

  1. Askush nuk mund detyrohet dëshmojë kundër vetvetes ose familjes vet dhe as pohojë fajësinë e tij.
  2. Askush nuk mund deklarohet fajtor mbi bazën e dhënave mbledhura mënyrë paligjshme.

Neni 33

  1. Kushdo ka drejtë dëgjohet para se gjykohet.
  2. Nga kjo e drejtë nuk mund përfitojë personi i fshihet drejtësisë.

Neni 34

Askush nuk mund dënohet shumë se një herë per njëjtën vepër penale dhe as gjykohet sërish, me përjashtim rasteve kur është vendosur rigjykimi i çështjes nga një gjykatë e lartë, sipas mënyrës parashikuar me ligj.

Neni 35

  1. Askush nuk mund detyrohet, përveçse kur e kërkon ligji, bëjë publike dhëna lidhen me personin e tij.
  2. Mbledhja, përdorimi dhe bërja publike e dhënave rreth personit bëhet me pëlqimin e tij, me përjashtim rasteve parashikuara me ligj.
  3. Kushdo ka drejtë njihet me dhënat e mbledhura rreth tij, me përjashtim rasteve parashikuara me ligj.
  4. Kushdo ka drejtë kërkojë ndreqjen ose fshirjen e dhënave pavërteta ose paplota ose mbledhura kundërshtim me ligjin.

Neni 36

Liria dhe fshehtësia e korrespondencës ose e çdo mjeti tjetër komunikimit janë garantuara.

Neni 37

  1. Paprekshmëria e banesës është e garantuar.
  2. Kontrollet e banesës, si dhe mjediseve njësohen me të, mund bëhen vetëm rastet dhe mënyrat e parashikuara me ligj.
  3. Askujt nuk mund t’i bëhet kontroll vetjak jashtë procesit penal, me përjashtim rasteve hyrjes territorin e shtetit dhe daljes prej tij ose për mënjanuar një rrezik i kanoset sigurimit publik.

Neni 38

  1. Kushdo ka drejtë zgjedhë vendbanimin si dhe lëvizë lirisht çdo pjesë territorit shtetit.
  2. Askush nuk mund pengohet dalë lirisht jashtë shtetit.

Neni 39

1. Asnjë shtetas shqiptar nuk mund dëbohet nga territori i shtetit.

  1. Asnjë shtetas shqiptar nuk mund dëbohet nga territori i shtetit.
  2. Ekstradimi mund lejohet vetëm kur është parashikuar shprehimisht marrëveshjet ndërkombëtare cilat Republika e Shqipërisë është palë, dhe vetëm me vendim gjyqësor.
  3. Ndalohet dëbimi kolektiv i huajve. Dëbimi i individëve huaj lejohet kushtet e përcaktuara me ligj.

Neni 40

huajt kanë drejtën e strehimit Republikën e Shqipërisë sipas ligjit.

Neni 41

  1. E drejta e pronës private është e garantuar.
  2. Prona fitohet me dhurim, me trashëgimi, me blerje dhe me çdo mënyrë tjetër klasike parashikuar Kodin Civil.
  3. Ligji mund parashikojë shpronësime ose kufizime ushtrimin e drejtës pronës vetëm për interesa publikë.
  4. Shpronësimet ose ato kufizime drejtës pronës barazohen me shpronësimin, lejohen vetëm përkundrejt një shpërblimi drejtë.
  5. Për mosmarrëveshjet lidhur me masën e shpërblimit mund bëhet ankim gjykatë.

Neni 42

  1. Liria, prona dhe drejtat e njohura me Kushtetutë dhe me ligj nuk mund cenohen pa një proces rregullt ligjor.
  2. Kushdo, për mbrojtjen e drejtave, lirive dhe interesave tij kushtetues dhe ligjorë, ose rastin e akuzave ngritura kundër tij, ka drejtën e një gjykimi drejtë dhe publik brenda një afati arsyeshëm nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme e caktuar me ligj.

Neni 43

Kushdo ka drejtë ankohet kundër një vendimi gjyqësor një gjykatë lartë, përveçse kur Kushtetutë parashikohet ndryshe.

Neni 44

Kushdo ka drejtë rehabilitohet dhe/ose zhdëmtohet përputhje me ligjin, rast se është dëmtuar për shkak një akti, veprimi ose mosveprimi paligjshëm organeve shtetërore.

KREU III

LIRITË DHE DREJTAT POLITIKE

Neni 45

  1. Çdo shtetas ka mbushur tetëmbëdhjetë vjeç, qoftë edhe ditën e zgjedhjeve, ka drejtën zgjedhë dhe zgjidhet.
  2. Përjashtohen nga e drejta e zgjedhjes shtetasit e deklaruar me vendim gjyqësor formës prerë si paaftë mendërisht.
  3. dënuarit janë duke vuajtur dënimin me heqje lirisë, kanë vetëm drejtën për zgjedhur.
  4. Vota është vetjake, e barabartë, e lirë dhe e fshehtë.

Neni 46

  1. Kushdo ka drejtë organizohet kolektivisht për çfarëdo qëllimi ligjshëm.
  2. Regjistrimi gjykatë i organizatave ose i shoqatave bëhet sipas procedurës parashikuar me ligj.
  3. Organizatat ose shoqatat ndjekin qëllime antikushtetuese janë ndaluara sipas ligjit.

Neni 47

  1. Liria e tubimeve paqësore dhe pa armë, si dhe e pjesëmarrjes to është e garantuar.
  2. Tubimet paqësore sheshe dhe vendet e kalimit publik bëhen sipas procedurave parashikuara me ligj.

Neni 48

Kushdo, vetë ose bashku me tjerë, mund t’u drejtojë kërkesa, ankesa ose vërejtje organeve publike, cilat janë detyruara përgjigjen afatet dhe kushtet e caktuara me ligj.

KREU IV

LIRITË DHE DREJTAT EKONOMIKE, SOCIALE DHE KULTURORE

Neni 49

  1. Secili ka drejtë fitojë mjetet e jetesës tij me punë ligjshme, e ka zgjedhur ose pranuar vetë. Ai është i lirë zgjedhë profesionin, vendin e punës, si dhe sistemin e kualifikimit vet profesional.
  2. punësuarit kanë drejtën e mbrojtjes shoqërore punës.

Neni 50

punësuarit kanë drejtë bashkohen lirisht organizata sindikale për mbrojtjen e interesave tyre punës.

Neni 51

  1. E drejta e punësuarit për grevë ka bëjë me marrëdhëniet e punës, është e garantuar.
  2. Kufizime për kategori veçanta punësuarish mund vendosen me ligj për t’i siguruar shoqërisë shërbimet e domosdoshme.

Neni 52

  1. Kushdo ka drejtën e sigurimeve shoqërore pleqëri ose kur është i paaftë për punë, sipas një sistemi caktuar me ligj.
  2. Kushdo, kur mbetet pa punë për shkaqe pavarura nga vullneti i tij dhe kur nuk ka mjete tjera jetese, ka drejtën e ndihmës kushtet e parashikuara me ligj.

Neni 53

  1. Kushdo ka drejtë martohet dhe ketë familje.
  2. Martesa dhe familja gëzojnë mbrojtjen e veçantë shtetit.
  3. Lidhja dhe zgjidhja e martesës rregullohen me ligj.

Neni 54

  1. Fëmijët, rinjtë, gratë shtatzëna dhe nënat e reja kanë drejtën e një mbrojtjeje veçantë nga shteti.
  2. Fëmijët e lindur jashtë martese kanë drejta barabarta me lindurit nga martesa.
  3. Çdo fëmijë ka drejtë jetë i mbrojtur nga dhuna, keqtrajtimi, shfrytëzimi dhe përdorimi për punë, e veçanërisht nën moshën minimale për punën e fëmijëve, mund dëmtojë shëndetin, moralin ose rrezikojë jetën a zhvillimin e tij normal.

Neni 55

  1. Shtetasit gëzojnë mënyrë barabartë drejtën për kujdes shëndetësor nga shteti.
  2. Kushdo ka drejtë për sigurim shëndetësor sipas procedurës caktuar me ligj.

Neni 56

Kushdo ka drejtë informohet për gjendjen e mjedisit dhe për mbrojtjen e tij.

Neni 57

  1. Kushdo ka drejtën për arsimim.
  2. Arsimi shkollor i detyrueshëm caktohet me ligj.
  3. Arsimi i mesëm i përgjithshëm publik është i hapur për gjithë.
  4. Arsimi i mesëm profesional dhe i lartë mund kushtëzohet vetëm nga kritere aftësie.
  5. Arsimi i detyrueshëm, si dhe arsimi i mesëm i përgjithshëm shkollat publike është falas.
  6. Nxënësit dhe studentët mund arsimohen edhe shkolla jopublike gjitha niveleve, cilat krijohen e funksionojnë bazë ligjit.
  7. Autonomia e institucioneve arsimit lartë dhe liria akademike janë garantuara me ligj.

Neni 58

  1. Liria e krijimit artistik dhe e kërkimit shkencor, vënia përdorim si dhe përfitimi prej arritjeve tyre janë garantuara për gjithë.
  2. E drejta e autorit mbrohet me ligj.

KREU V

OBJEKTIVAT SOCIALË

Neni 59

  1. Shteti, brenda kompetencave kushtetuese dhe mjeteve disponon, si dhe
    plotësim nismës dhe përgjegjësisë private, synon:
    a) punësimin kushte përshtatshme gjithë personave aftë për punë;
    b) plotësimin e nevojave shtetasve për strehim;
    c) standardin lartë shëndetësor, fizik e mendor, mundshëm;
    ç) arsimimin dhe kualifikimin sipas aftësive fëmijëve dhe rinjve, si dhe
    personave pazënë me punë;
    d) një mjedis shëndetshëm dhe ekologjikisht përshtatshëm për brezat e sotëm dhe
    ardhshëm;
    dh) shfrytëzimin racional pyjeve, ujërave, kullotave dhe burimeve tjera natyrore mbi
    bazën e parimit zhvillimit qëndrueshëm;
    e) përkujdesjen dhe ndihmën për moshuarit, jetimët dhe invalidët;
    ë) zhvillimin e sportit dhe veprimtarive ripërtëritëse;
    f) riaftësimin shëndetësor, edukimin e specializuar dhe integrimin shoqëri
    paaftëve, si dhe përmirësimin vazhdimësi kushteve tyre jetesës;
    g) mbrojtjen e trashëgimisë kombëtare, kulturore dhe kujdesin e veçantë për gjuhën
    shqipe.
  2. Përmbushja e objektivave socialë nuk mund kërkohet drejtpërdrejt gjykatë. Ligji
    përcakton kushtet dhe masën cilat mund kërkohet realizimi i këtyre objektivave.

KREU VI

AVOKATI I POPULLIT

Neni 60

  1. Avokati i Popullit mbron drejtat, liritë dhe interesat e ligjshëm individit nga veprimet ose mosveprimet e paligjshme e parregullta organeve administratës publike.
  2. Avokati i Popullit është i pavarur ushtrimin e detyrës tij.
  3. Avokati i Popullit ka buxhet veçantë, cilin e administron vetë. Ai e propozon buxhetin sipas ligjit.

Neni 61

  1. Avokati i Popullit zgjidhet nga tri pestat e gjithë anëtarëve Kuvendit për një periudhë prej 5 vjetësh, me drejtë rizgjedhjeje.
  2. Avokati i Popullit mund jetë çdo shtetas shqiptar, me arsim lartë, me njohuri dhe veprimtari njohura fushën e drejtave njeriut dhe ligjit.
  3. Avokati i Popullit gëzon imunitetin e gjyqtarit Gjykatës Lartë.
  4. Avokati i Popullit nuk mund bëjë pjesë asnjë parti politike, nuk mund kryejë veprimtari tjetër politike, shtetërore ose profesionale dhe as marrë pjesë organizmat drejtues organizatave shoqërore, ekonomike dhe tregtare.

Neni 62

  1. Avokati i Popullit mund shkarkohet vetëm me kërkesë motivuar jo pak se një tretës deputetëve.
  2. këtë rast Kuvendi vendos me tri pestat e gjithë anëtarëve tij.

Neni 63

  1. Avokati i Popullit paraqet raport vjetor përpara Kuvendit.
  2. Avokati i Popullit raporton përpara Kuvendit kur i kërkohet prej këtij, si dhe mund t’i kërkojë Kuvendit dëgjohet për çështje ai i çmon rëndësishme.
  3. Avokati i Popullit ka drejtë bëjë rekomandime dhe propozojë masa kur vëren shkelje drejtave dhe lirive njeriut nga administrata publike.
  4. Organet dhe funksionarët publikë janë detyruar t’i paraqesin Avokatit Popullit gjitha dokumentet dhe informacionet e kërkuara prej tij.

PJESA E TRETË

KUVENDI

KREU I

ZGJEDHJA DHE AFATI

Neni 64
(Ndryshuar me ligjin nr. 9904, datë 21.04.2008)

  1. Kuvendi përbëhet nga 140 deputetë, zgjedhur me sistem proporcional me zona zgjedhore shumemërore.
  2. Zona zgjedhore shumemërore përputhet me ndarjen administrative një prej niveleve organizimit administrativoterritorial.
  3. Kriteret dhe rregullat për zbatimin e sistemit zgjedhor proporcional, për caktimin e zonave zgjedhore dhe për numrin e mandateve për secilën zonë përcaktohen ligjin për zgjedhjet.

Neni 65
(Ndryshuar me ligjin nr. 9904, datë 21.04.2008)

  1. Kuvendi zgjidhet çdo 4 vjet. Mandati i Kuvendit fillon me mbledhjen e parë tij pas zgjedhjeve dhe përfundon njëjtën datë njëjtit muaj vitit katërt nga data e mbledhjes parë. çdo rast, Kuvendi qëndron detyrë deri mbledhjen e parë Kuvendit ri zgjedhur.
  2. Zgjedhjet për Kuvendin e ri zhvillohen periudhën zgjedhore afërt i paraprin datës përfundimit mandatit Kuvendit. Periudhat zgjedhore dhe rregullat për thirrjen e zgjedhjeve për Kuvendin përcaktohen ligjin për zgjedhjet.
  3. rast shpërndarjeje Kuvendit para përfundimit mandatit plotë, zgjedhjet thirren jo vonë se 45 ditë pas shpërndarjes tij.
  4. Kuvendi nuk mund nxjerrë ligje gjatë periudhës 60 ditë para mbarimit mandatit tij deri mbledhjen e parë Kuvendit ri, me përjashtim rasteve vendosjes masave jashtëzakonshme.

Neni 66

Mandati i Kuvendit zgjatet vetëm rast lufte dhe për aq kohë sa vazhdon ajo. Kur Kuvendi është i shpërndarë, ai rithirret vetiu.

Neni 67
(Ndryshuar me ligjin nr. 9904, datë 21.04.2008)

  1. Presidenti i Republikës e mbledh Kuvendin e porsazgjedhur jo parë se data e përfundimit mandatit Kuvendit paraardhës, por jo vonë se 10 ditë pas mbarimit këtij mandati. Kur Kuvendi paraardhës është shpërndarë para mbarimit mandatit, Presidenti i Republikës e mbledh Kuvendin e ri jo vonë se 10 ditë pas shpalljes rezultatit zgjedhjeve.
  2. rast se Presidenti i Republikës nuk e ushtron këtë kompetencë, Kuvendi vetëmblidhet ditën e dhjetë afatit parashikuar pikën 1 këtij neni”.

KREU II

DEPUTETËT

Neni 68
(Ndryshuar me ligjin nr. 9904, datë 21.04.2008)

  1. Kandidatët për deputetë paraqiten nivel zone zgjedhore nga partitë politike, koalicionet zgjedhore partive politike, si dhe nga zgjedhësit. Një kandidat mund paraqitet vetëm për një nga subjektet propozuese, sipas kësaj pike. Renditja e kandidatëve për deputetë listat shumemërore nuk mund ndryshohet pas paraqitjes listës komisionin zgjedhor përkatës. Rregullat për regjistrimin e kandidatëve për deputetë përcaktohen ligjin për zgjedhjet.
  2. ligjin për zgjedhjet përcaktohen edhe kritere dhe rregulla tjera nevojshme për organizimin dhe zhvillimin e zgjedhjeve, duke përfshirë ato për regjistrimin e zgjedhësve, zhvillimin e fushatës zgjedhore, administrimin, vlefshmërinë e zgjedhjeve dhe shpalljen e rezultateve tyre.

Neni 69

1. Nuk mund kandidojnë e as zgjidhen deputetë, pa hequr dorë nga detyra:

a) gjyqtarët, prokurorët;

b) ushtarakët e shërbimit aktiv;

c) punonjësit e policisë dhe sigurimit kombëtar;

ç) përfaqësuesit diplomatikë;

d) kryetarët e bashkive dhe komunave, si dhe prefektët vendet ku kryejnë detyrat e tyre;

dh) kryetarët dhe anëtarët e komisioneve zgjedhjeve;

e) Presidenti i Republikës dhe funksionarët e lartë administratës shtetërore parashikuar nga ligji.

2. Mandati i fituar kundërshtim me paragrafin 1 këtij neni është i pavlefshëm.

Neni 70

  1. Deputetët përfaqësojnë popullin dhe nuk lidhen me asnjë mandat detyrues.
  2. Deputetët nuk mund ushtrojnë njëkohësisht asnjë detyrë tjetër shtetërore, përveç asaj anëtarit Këshillit Ministrave. Rastet e tjera papajtueshmërisë caktohen me ligj.
  3. Deputetët nuk mund kryejnë asnjë veprimtari fitimprurëse buron nga pasuria e shtetit ose e pushtetit vendor dhe as fitojnë pasuri këtyre.
  4. Për çdo shkelje paragrafit 3 këtij neni, me mocion kryetarit Kuvendit ose një dhjetës anëtarëve tij, Kuvendi vendos për dërgimin e çështjes Gjykatën Kushtetuese, e cila konstaton papajtueshmërinë.

Neni 71

  1. Mandati i deputetit fillon ditën ai shpallet i zgjedhur nga komisioni përkatës i
    zgjedhjeve.
  2. Mandati i deputetit mbaron ose është i pavlefshëm, sipas rastit:
    a) kur ai nuk bën betimin;
    b) kur heq dorë nga mandati;
    c) kur vërtetohet një nga kushtet e pazgjedhshmërisë ose papajtueshmërisë
    parashikuara nenet 69, 70 paragrafët 2 dhe 3;
    ç) kur mbaron mandati i Kuvendit;
    d) kur mungon pa arsye mbi 6 muaj rresht Kuvend;
    dh) kur dënohet me vendim gjyqësor formës prerë për kryerjen e një krimi.

Neni 72

Para fillimit ushtrimit mandatit deputetët bëjnë betimin Kuvend.

Neni 73

  1. Deputeti nuk mban përgjegjësi për mendimet e shprehura Kuvend dhe për votat e dhëna prej tij. Kjo dispozitë nuk zbatohet rastin e shpifjes.
  2. Deputeti nuk mund ndiqet penalisht pa autorizimin e Kuvendit. Autorizimi kërkohet edhe rastin kur ai do arrestohet.
  3. Deputeti mund ndalohet ose arrestohet pa autorizim kur kapet kryerje e sipër ose menjëherë pas kryerjes një krimi rëndë. këto raste, Prokurori i Përgjithshëm njofton menjëherë Kuvendin, i cili, kur konstaton se nuk ka vend për procedim, vendos për heqjen e masës.
  4. Për rastet e parashikuara paragrafët 2 dhe 3 këtij neni, Kuvendi vendos me votim fshehtë.

KREU III

ORGANIZIMI DHE FUNKSIONIMI

Neni 74

  1. Kuvendi i zhvillon punimet vjetore dy sesione. Sesioni i parë fillon hënën e tretë janarit dhe sesioni i dytë hënën e parë shtatorit.
  2. Kuvendi mblidhet sesion jashtëzakonshëm, kur kërkohet nga Presidenti i Republikës, nga Kryeministri ose nga një e pesta e