KARTELLERĐN ORTAYA ÇIKARILMASI AMACIYLA AKTĐF ĐŞBĐRLĐĞĐ YAPILMASINA DAĐR YÖNETMELĐK �
Genel Gerekçe
(1) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun (Kanun) 16 ncı maddesinin altıncı fıkrasında, Kanuna aykırılığın ortaya çıkarılması amacıyla Rekabet Kurumu (Kurum) ile aktif işbirliği yapanlara, işbirliğinin niteliği, etkinliği ve zamanlaması dikkate alınarak ve gerekçesi açık bir şekilde gösterilmek suretiyle 16 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen cezaların verilmeyebileceği veya bu fıkralara göre verilecek cezalarda indirim yapılabileceği düzenlenmiştir. Kanunun 16 ncı maddesinin son fıkrasında, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartlarının, işbirliğine ilişkin usul ve esasların Rekabet Kurulunun (Kurul) çıkaracağı yönetmeliklerle belirleneceği hükme bağlanmıştır. Kanunun 27 nci maddesi ise, Kurula, Kanunun uygulanması ile ilgili olarak tebliğler çıkarmak ve gerekli düzenlemeleri yapmak görev ve yetkisini vermiştir.
(2) En ciddi rekabet hukuku ihlali olduğu kabul edilen kartellerin yol açtığı fiyat artışı, müşterilerden, kartel üyelerine, bir gelir transferine neden olmaktadır. Fiyat artışı neticesinde, bazı kişilerin ilgili ürünü artık satın alamayarak, bu mal veya hizmetten mahrum kalması, kartellerin yol açtığı diğer bir zarardır. Karteller, üyeleri üzerindeki, maliyetleri düşürmek ve yenilikler yapmak yönündeki baskıları azaltmaktadır. Bu zararlar, beraberlerinde, başka iktisadi, sosyal, kültürel ve siyasal problemler de doğurmaktadır. Örneğin; fiyatlar artmakta, etkinlik ortadan kalkmakta, girişimcilik azalmakta ve daha kaliteli ürünün, daha az fiyatla, daha çok kişi tarafından satın alınamaması nedeniyle sosyal problemler oluşmaktadır.
(3) Diğer rekabet ihlallerine kıyasla, doğası gereği gizli olan kartellerin ortaya çıkarılması ve soruşturulması, kartele taraf olanların Kurum ile işbirliği yapmamaları halinde, çok zordur. Bu nedenle, kartellerin ortaya çıkarılması ve soruşturulması amacıyla, kartele taraf olan diğer teşebbüsler ile bu teşebbüslerin yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız olarak Kurum ile aktif işbirliği yapanlara ceza verilmemesi veya verilecek cezalarda indirim yapılması fayda sağlayacaktır.
(4) Kartellerin ortaya çıkarılması ve soruşturulması amacıyla Kurum ile aktif işbirliği yapanlar, bu işbirliğini yapmayanlara göre dezavantajlı konuma düşmemelidir. Dolayısıyla, bu Yönetmelik’de açık bir düzenleme bulunmayan, tereddütlerin oluştuğu, yorum gerektiren durumlarda, aktif işbirliği yapanlar lehine sonuca ulaşılması esastır.
(5) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, kartellerin ortaya çıkarılması ve soruşturulması amacıyla Kurumla aktif işbirliği yapanlara, Kanunun 16 ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen cezaların verilmemesinin veya verilecek cezalarda indirim yapılmasının usul ve esaslarını düzenlemek üzere, Aktif Đşbirliği (Pişmanlık) Yönetmeliği şeklinde adlandırılacak olan bu Yönetmelik hazırlanmıştır.
15 Şubat 2009 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 27142
YÖNETMELĐK
Rekabet Kurumundan:
KARTELLERĐN ORTAYA ÇIKARILMASI AMACIYLA AKTĐF ĐŞBĐRLĐĞĐ � YAPILMASINA DAĐR YÖNETMELĐK �
BĐRĐNCĐ BÖLÜM � Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar �
Amaç ve kapsam MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü
maddesinde yasaklanmış olan kartellerin ortaya çıkarılması amacıyla Rekabet Kurumuyla aktif işbirliği yapan
teşebbüsler ile teşebbüs yöneticileri ve çalışanlarına, aynı Kanunun 16 ncı maddesinde belirtilen para cezalarının
verilmemesine veya verilecek cezalarda indirim yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 16
ncı ve 27 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Görevli birim: Bu Yönetmeliğin uygulanması için Rekabet Kurulu tarafından görevlendirilen ve Rekabet
Kurumu internet sayfasında ilan edilen birimi,
b) Kanun: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunu,
c) Kartel: Fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz
miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen,
rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemleri,
ç) Kurul: Rekabet Kurulunu,
d) Kurum: Rekabet Kurumunu,
ifade eder.
ĐKĐNCĐ BÖLÜM � Teşebbüslere Para Cezası Verilmemesi veya Verilecek �
Cezalarda Đndirim Yapılması � Para cezası verilmemesi MADDE 4 – (1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden önce, rakiplerinden bağımsız bir şekilde bu
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren ilk teşebbüse para cezası
verilmez. Bu fıkranın uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir başvurunun
bulunmamasına bağlıdır.
(2) Kanunun 4 üncü maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaştıracak deliller bulunmazken, Kurulun önaraştırma
yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun tebliğine kadar, rakiplerinden bağımsız bir şekilde bu
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren ilk teşebbüse para cezası
verilmez. Bu fıkranın uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 7 nci maddesi
çerçevesinde bir başvurunun bulunmamasına bağlıdır.
(3) Bu madde kapsamındaki teşebbüsün yöneticileri ve çalışanlarına da para cezası verilmez.
Para cezalarında indirim MADDE 5 – (1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun tebliğine kadar,
rakiplerinden bağımsız bir şekilde bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları
yerine getiren, ancak 4 üncü maddedeki ceza verilmemesine ilişkin düzenlemeden yararlanamayan teşebbüslere
verilecek para cezaları indirilir. Bu durumda teşebbüslerin ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri
ve çalışanlarına verilecek para cezaları da indirilir. Bu çerçevede;
a) Đlk teşebbüse verilecek ceza üçte bir ile yarısı arasında indirilir. Bu durumda teşebbüsün ihlali kabul eden ve
aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına verilecek cezalar da üçte birden az olmamak kaydıyla indirilir
veya ceza verilmeyebilir.
b) Đkinci teşebbüse verilecek ceza dörtte bir ile üçte bir arasında indirilir. Bu durumda teşebbüsün ihlali kabul
eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına verilecek cezalar da dörtte birden az olmamak kaydıyla
indirilir veya ceza verilmeyebilir.
c) Diğer teşebbüslere verilecek cezalar altıda bir ile dörtte bir arasında indirilir. Bu durumda teşebbüsün ihlali
kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına verilecek cezalar da altıda birden az olmamak
kaydıyla indirilir veya ceza verilmeyebilir.
(2) Sunulan deliller neticesinde, ihlalin süresinin uzaması ve benzeri nedenlerle para cezasının arttırılması
gerekirse, bu artıştan, ilgili delilleri ilk olarak sunan teşebbüs ve bu teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde
bulunan yöneticileri ve çalışanları etkilenmez.
Koşullar ve usul MADDE 6 – (1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü ve 5 inci maddelerinden yararlanılabilmesi için; a) Başvuru konusu kartelin etkilediği ürünler, kartelin süresi, kartele taraf olan teşebbüslerin isimleri, kartelle
ilişkili görüşmelerin tarihleri, yerleri, katılımcıları ve kartelle ilgili sahip olunan bilgi ve belgeler sunulur,
b) Başvuru konusu kartelle ilgili bilgi ve belgeler gizlenmez veya ortadan kaldırılmaz,
c) Görevli birim tarafından kartelin ortaya çıkarılmasını zorlaştıracağı gerekçesiyle aksi belirtilmedikçe,
başvuru konusu kartele taraf olunmaya son verilir,
ç) Görevli birim tarafından aksi belirtilmedikçe, başvuru soruşturma raporunun tebliğine kadar gizli tutulur,
d) Kurulun soruşturmanın tamamlanmasından sonra vereceği nihai karara kadar aktif işbirliği sürdürülür.
(2) Teşebbüslere, birinci fıkranın (a) bendindeki bilgi ve belgeleri sunarak başvurularını tamamlayabilmeleri
için, görevli birim tarafından süre verilebilir. Bu sürenin verilebilmesi için, ilgili teşebbüsün, kartelin etkilediği
ürünleri, kartelin süresini ve kartele taraf olan teşebbüslerin isimlerini sunması gerekir.
(3) Başvuru ve varsa bilgi ve belgelerin hazırlanabilmesi için süre tanınmasına ilişkin talep, teşebbüs temsilcisi
tarafından yazılı olarak yapılır. Ancak birinci fıkranın (a) bendindeki bilgiler şifahi olarak da sunulabilir. Bu durumda
verilen bilgiler görevli meslek personeli tarafından yazılı hale getirildikten sonra teşebbüs temsilcisine teyit ettirilir ve
Kurum içi yazışma olarak saklanır. Delil olarak kullanılabilecek bu bilgileri, haklarında soruşturma yürütülenler,
soruşturma raporunun tebliğinden sonra, Kurum bünyesinde inceleyebilir.
(4) Başvurunun ve varsa bilgi ve belgelerin hazırlanabilmesi için süre tanınmasına ilişkin talebin yapıldığı
tarih ve saati belgeleyen bir yazı görevli birim tarafından ilgili teşebbüse verilir.
(5) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi çerçevesindeki başvurunun tamamlanmasını müteakip, ilgili teşebbüse,
birinci fıkrada belirlenen koşullar ile başvuru konusu kartele taraf olan diğer teşebbüsleri ihlale zorlamamış olmasına
bağlı olarak ceza verilmemesi hususu, Kurul tarafından karara bağlanarak, başvuruda bulunana tebliğ edilir. Bu
Yönetmeliğin 5 inci maddesi çerçevesindeki başvurunun tamamlanmasını müteakip ise, ilgili teşebbüs ile bu
teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına verilecek cezalarda, birinci
fıkrada belirlenen koşullara bağlı olarak indirim yapılması hususu, Kurul tarafından karara bağlanarak, başvuruda
bulunana tebliğ edilir.
(6) Kurul, soruşturmanın tamamlanmasının ardından nihai kararını verirken, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi
kapsamındaki teşebbüs ile bu teşebbüsün yöneticileri ve çalışanlarına ceza uygulamaz. Ancak, birinci fıkrada
belirlenen koşulların ihlal edilmesi veya başvuru konusu kartele taraf olan diğer teşebbüslerin ihlale zorlanmış olması
nedeniyle para cezasından bağışıklığın kaybedildiğini saptarsa, ilgili teşebbüse verilecek cezayı üçte bir ile yarısı
arasında indirebilir. Bu durumda teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına
verilecek cezalar da üçte birden az olmamak kaydıyla indirilebilir veya ceza verilmeyebilir.
(7) Kurul, soruşturmanın tamamlanmasının ardından nihai kararını verirken, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi
kapsamındaki teşebbüsler ile bu teşebbüslerin ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve
çalışanlarına verilecek cezaları, işbirliğinin niteliğini, etkinliğini ve zamanlamasını dikkate alarak indirir. Yapılacak
indirim, başvurunun tamamlanmasını müteakip başvuruda bulunanlara tebliğ edilen indirim aralığındaki asgari
orandan az; azami orandan fazla olamaz.
(8) Bu Yönetmeliğin 4 üncü ve 5 inci maddeleri çerçevesinde başvuruda bulunan teşebbüsler ile bu
teşebbüslerin yöneticileri ve çalışanları tarafından sunulan bilgi ve belgeler, 6 ncı maddede belirlenen koşulların ihlal
edildiği saptansa bile, delil olarak kullanılabilir. Bir teşebbüs ile bu teşebbüsün yöneticileri ve çalışanlarının bu
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirlenen koşulları ihlal ettiklerinin saptanması, diğer teşebbüsler ile yöneticiler ve
çalışanlar bakımından herhangi bir hak doğurmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM � Yöneticilere ve Çalışanlara Para Cezası Verilmemesi veya Verilecek �
Cezalarda Đndirim Yapılması � Para cezası verilmemesi MADDE 7 – (1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden önce, kartele taraf olan teşebbüsler ile bu
teşebbüslerin yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız bir şekilde, bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirlenen bilgi
ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren ilk yönetici veya çalışana para cezası verilmez. Bu fıkranın
uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir başvurunun bulunmamasına
bağlıdır.
(2) Kanunun 4 üncü maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaştıracak deliller bulunmazken, Kurulun önaraştırma
yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun tebliğine kadar, kartele taraf olan teşebbüsler ile bu teşebbüslerin
yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız bir şekilde, bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri
sunan ve koşulları yerine getiren ilk yönetici veya çalışana para cezası verilmez. Bu fıkranın uygulanabilmesi, bu
Yönetmeliğin 4 üncü maddesi ile 7 nci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir başvurunun bulunmamasına
bağlıdır.
Para cezalarında indirim MADDE 8 – (1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun tebliğine kadar,
kartele taraf olan teşebbüsler ile bu teşebbüslerin yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız bir şekilde, bu Yönetmeliğin
9 uncu maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren, ancak 7 nci maddedeki ceza
verilmemesine ilişkin düzenlemeden yararlanamayan yöneticilere ve çalışanlara verilecek para cezaları indirilir. Bu
çerçevede;
a) Đlk yönetici veya çalışana verilecek ceza üçte birden az olmamak kaydıyla indirilir veya ceza verilmeyebilir.
b) Đkinci yönetici veya çalışana verilecek ceza dörtte birden az olmamak kaydıyla indirilir veya ceza
verilmeyebilir.
c) Diğer yöneticilere veya çalışanlara verilecek cezalar altıda birden az olmamak kaydıyla indirilir veya ceza
verilmeyebilir.
(2) Sunulan deliller neticesinde, ihlalin süresinin uzaması ve benzeri nedenlerle para cezasının arttırılması
gerekirse, bu artıştan, ilgili delilleri ilk olarak sunan yönetici veya çalışan etkilenmez.
Koşullar ve usul MADDE 9 – (1) Bu Yönetmeliğin 7 nci ve 8 inci maddelerinden yararlanılabilmesi için; a) Başvuru konusu kartelin etkilediği ürünler, kartelin süresi, kartele taraf olan teşebbüslerin isimleri, kartelle
ilişkili görüşmelerin tarihleri, yerleri, katılımcıları ve kartelle ilgili sahip olunan bilgi ve belgeler sunulur,
b) Başvuru konusu kartelle ilgili bilgi ve belgeler gizlenmez veya ortadan kaldırılmaz,
c) Görevli birim tarafından kartelin ortaya çıkarılmasını zorlaştıracağı gerekçesiyle aksi belirtilmedikçe,
başvuru konusu kartele taraf olunmaya son verilir,
ç) Görevli birim tarafından aksi belirtilmedikçe, başvuru soruşturma raporunun tebliğine kadar gizli tutulur,
d) Kurulun soruşturmanın tamamlanmasından sonra vereceği nihai karara kadar aktif işbirliği sürdürülür.
(2) Yöneticilere ve çalışanlara, birinci fıkranın (a) bendindeki bilgi ve belgeleri sunarak başvurularını
tamamlayabilmeleri için, görevli birim tarafından süre verilebilir. Bu sürenin verilebilmesi için ilgilinin, kartelin
etkilediği ürünleri, kartelin süresini ve kartele taraf olan teşebbüslerin isimlerini sunması gerekir.
(3) Başvuru ve varsa bilgi ve belgelerin hazırlanabilmesi için süre tanınmasına ilişkin talep, ilgili veya
temsilcisi tarafından yazılı olarak yapılır. Ancak birinci fıkranın (a) bendindeki bilgiler şifahi olarak da sunulabilir. Bu
durumda, verilen bilgiler görevli meslek personeli tarafından yazılı hale getirildikten sonra ilgili veya temsilcisine teyit
ettirilir ve Kurum içi yazışma olarak saklanır. Delil olarak kullanılabilecek bu bilgileri, haklarında soruşturma
yürütülenler, soruşturma raporunun tebliğinden sonra, Kurum bünyesinde inceleyebilir.
(4) Başvurunun ve varsa bilgi ve belgelerin hazırlanabilmesi için süre tanınmasına ilişkin talebin yapıldığı
tarih ve saati belgeleyen bir yazı görevli birim tarafından başvuruda bulunana verilir.
(5) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesi çerçevesindeki başvurunun tamamlanmasını müteakip, ilgili yönetici veya
çalışana, birinci fıkrada belirlenen koşullar ile başvuru konusu kartele taraf olan diğer teşebbüsleri ihlale zorlamamış
olmasına bağlı olarak ceza verilmemesi hususu, Kurul tarafından karara bağlanarak, başvuruda bulunana tebliğ edilir.
Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesi çerçevesindeki başvurunun tamamlanmasını müteakip ise, ilgili yönetici veya
çalışana verilecek cezada, birinci fıkrada belirlenen koşullara bağlı olarak indirim yapılması hususu, Kurul tarafından
karara bağlanarak, başvuruda bulunana tebliğ edilir.
(6) Kurul, soruşturmanın tamamlanmasının ardından nihai kararını verirken, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesi
kapsamındaki yönetici veya çalışana ceza uygulamaz. Ancak, başvuru konusu kartele taraf olan diğer teşebbüslerin
ihlale zorlanmış olması nedeniyle para cezasından bağışıklığın kaybedildiğini saptarsa, ilgili yönetici veya çalışana
verilecek cezayı üçte birden az olmamak kaydıyla indirebilir.
(7) Kurul, soruşturmanın tamamlanmasının ardından nihai kararını verirken, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesi
kapsamındaki yönetici veya çalışana verilecek cezayı, işbirliğinin niteliğini, etkinliğini ve zamanlamasını dikkate
alarak indirir. Yapılacak indirim, başvurunun tamamlanmasını müteakip başvuruda bulunana tebliğ edilen indirim
aralığındaki asgari orandan az; azami orandan fazla olamaz.
(8) Bu Yönetmeliğin 7 nci ve 8 inci maddeleri çerçevesinde başvuruda bulunanlar tarafından sunulan bilgi ve
belgeler, 9 uncu maddede belirlenen koşulların ihlal edildiği saptansa bile, delil olarak kullanılabilir. Bir yönetici veya
çalışanın bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirlenen koşulları ihlal ettiğinin saptanması, diğer teşebbüsler ile
yöneticiler ve çalışanlar bakımından herhangi bir hak doğurmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Geçici ve Son Hükümler
Devam eden önaraştırma ve soruşturmalar GEÇĐCĐ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri, yürürlüğe girmesinden önce başlatılan önaraştırmalar ile
soruşturma raporu tebliğ edilmemiş olan soruşturmalar hakkında da uygulanır.
Yürürlük MADDE 10 – (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Rekabet Kurumu Başkanı yürütür.