KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU 1 2
Kanun Numarası : 2863
Kabul Tarihi : 21/7/1983
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 23/7/1983 Sayı : 18113
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 22 Sayfa : 444
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç:
Madde 1 – Bu Kanunun amacı; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir.
Kapsam:
Madde 2 – Bu Kanun; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili hususları ve bunlarla ilgili gerçek ve tüzelkişilerin görev ve sorumluluklarını kapsar.
Tanımlar ve kısaltmalar:
Madde 3 – Bu Kanunda geçen tanımlar ve kısaltmalar şunlardır:
a) Tanımlar:
(1) (Değişik:14/7/2004 – 5226/1 md.)"Kültür varlıkları"; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.
1 17/6/1987 tarih ve 3386 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle bu Kanuna eklenen ve teselsül sebebiyle Ek Madde 1 olarak numaralandırılan ek madde hükmü gereğince, Kanunun 6, 8, 20 ve 65 inci maddelerinde geçen "Yüksek Kurul, Bölge Kurulları", "Koruma Kurulları"; 54 ve 62 nci maddelerinde geçen "Yüksek Kurul", "Koruma Yüksek Kurulu"; "Bölge Kurulu" ise "Koruma Kurulları" olarak değiştirilmiş ve gerekli değişiklik madde metinlerine işlenmiştir;daha sonra 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle değiştirilen Ek Madde 1 hükmü gereğince,bu Kanunda yer alan “Koruma Kurulu” ibareleri, “koruma bölge kurulu” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
2 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 41 inci maddesi ile bu Kanunda yer alan “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu” ibareleri “Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu” şeklinde ve “kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu” ile “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu” ibareleri “Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) "Tabiat varlıkları"; jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan değerlerdir.
(3) "Sit"; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlardır. 3
(4) "Koruma"; ve "Korunma"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında muhafaza, bakım, onarım, restorasyon, fonksiyon değiştirme işlemleri; taşınır kültür varlıklarında ise muhafaza, bakım, onarım ve restorasyon işleridir.
(5) "Korunma alanı"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır.
(6) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) "Değerlendirme"; kültür ve tabiat varlıklarının teşhiri, tanzimi, kullanılması ve bilimsel yöntemlerle tanıtılmasıdır.
(7) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Ören yeri"; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli uygarlıkların ürünü olup, topoğrafik olarak tanımlanabilecek derecede yeterince belirgin ve mütecanis özelliklere sahip, aynı zamanda tarihsel, arkeolojik, sanatsal, bilimsel, sosyal veya teknik bakımlardan dikkate değer, kısmen inşa edilmiş, insan emeği kültür varlıkları ile tabiat varlıklarının birleştiği alanlardır.
(8) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Koruma amaçlı imar plânı"; bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır.
(9) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Çevre düzenleme projesi"; ören yerlerinin arkeolojik potansiyelini koruyacak şekilde, denetimli olarak ziyarete açmak, tanıtımını sağlamak, mevcut kullanım ve dolaşımdan kaynaklanan sorunlarını çözmek, alanın ihtiyaçlarını çağdaş, teknolojik gelişmelerin gerektirdiği donatılarla gidermek amacıyla her ören yerinin kendi özellikleri göz önüne alınarak hazırlanacak 1/500, 1/200 ve 1/100 ölçekli düzenleme projeleridir.
(10) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Yönetim alanı"; sit alanları, ören yerleri ve etkileşim sahalarının doğal bütünlüğü içerisinde etkin bir şekilde korunması, yaşatılması, değerlendirilmesi, belli bir vizyon ve tema etrafında geliştirilmesi, toplumun kültürel ve eğitsel ihtiyaçlarıyla buluşturulması amacıyla, plânlama ve koruma konusunda yetkili merkezî ve yerel idareler ile sivil toplum kuruluşları arasında eşgüdümü sağlamak için oluşturulan ve sınırları ilgili idarelerin görüşleri alınarak Bakanlıkça belirlenen yerlerdir.
Bu alt bende 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, "kent kalıntıları“ ibaresinden sonra gelmek üzere“ kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya“ibareleri eklenmiş ve metne işlenmiştir.
3
(11) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Yönetim plânı"; yönetim alanının korunmasını, yaşatılmasını, değerlendirilmesini sağlamak amacıyla, işletme projesini, kazı plânı ve çevre düzenleme projesi veya koruma amaçlı imar plânını dikkate alarak oluşturulan koruma ve gelişim projesinin, yıllık ve beş yıllık uygulama etaplarını ve bütçesini de gösteren, her beş yılda bir gözden geçirilen plânlardır.
Sayfa 2
(12) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Bağlantı noktası"; yönetim alanı sınırlarında yer almamakla birlikte, arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihi nedenlerle veya aynı vizyon ve tema etrafında yönetim ve gelişiminin sağlanması bakımından bu yer ile irtibatlandırılan kültürel varlıklardır.
(13) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Doğal (tabii) sit”; jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır.
(14) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Taşınır tabiat varlıkları”; jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli taşınır tabii değerlerdir.
(15) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamaları”; kentsel sit alanları ve koruma alanlarında, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları ile sokaktaki diğer yapıların özgün sokak dokusunu tanımlayan tüm öğelerle birlikte korunması ve belgelenmesine yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon, kentsel tasarım projeleri ile mühendislik dallarında yapılması gereken her türlü proje ve bunların uygulamalarıdır.
(16)(Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Etkileşim-geçiş sahası”; korunması gerekli kültür varlıklarını ve sit alanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük gösteren, daha önceden sit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış veya sit sınırları dışında tutulmuş korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve benzerlerinin yer aldığı, sit bölgeleri arasında kalmış, sitleri doğrudan etkileyen veya koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında gözönünde bulundurulması gereken alanlardır.
b) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) Kısaltmalar:
(1) "Bakanlık"; Kültür ve Turizm Bakanlığını,
(2) "Koruma Yüksek Kurulu"; Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunu,
(3)(Değişik:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Koruma Bölge Kurulu"; Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunu,
İfade eder.
Haber verme zorunluğu:
Madde 4 – Taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını bulanlar, malik oldukları veya kullandıkları arazinin içinde kültür ve tabiat varlığı bulunduğunu bilenler veya yeni haberdar olan malik ve zilyetler, bunu en geç üç gün içinde, en yakın müze müdürlüğüne veya köyde muhtara veya diğer yerlerde mülki idare amirlerine bildirmeye mecburdurlar.
Bu gibi varlıklar, askeri garnizonlar ve yasak bölgeler içinde bulunursa, usulüne uygun olarak üst komutanlıklara bildirilir.
Böyle bir ihbarı alan muhtar, mülki amir veya bu gibi varlıklardan doğrudan doğruya haberdar olan ilgili makamlar, bunların muhafaza ve güvenlikleri için gerekli tedbirleri alırlar. Muhtar, aynı gün alınan tedbirlerle birlikte durumu en yakın mülki amire; mülki amir ve diğer makamlar ise on gün içinde, yazı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına ve en yakın müze müdürlüğüne bildirir.
İhbar alan Bakanlık ve müze müdürü bu Kanun hükümlerine göre,en kısa zamanda gerekli işlemleri yapar.
Devlet malı niteliği:
Madde 5 – Devlete, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar ile özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmazlarda varlığı bilinen veya ileride meydana çıkacak olan korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları Devlet malı niteliğindedir.
Özel nitelikleri dolayısıyla ayrı statüye tabi tutulan mazbut ve mülhak vakıf malları bu hükmün dışındadır.
İKİNCİ BÖLÜM
Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları
Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları:
Madde 6 – Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır:
a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar,
b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,
c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları,
d) Milli tarihimizdeki önlemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış evler.
Ancak, Koruma Kurullarınca mimari, tarihi, estetik, arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri bakımından korunması gerekli bulunmadığı karar altına alınan taşınmazlar, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı sayılmazlar.
Kaya mezarlıkları, yazılı, resimli ve kabartmalı kayalar, resimli mağaralar, höyükler, tümülüsler, ören yerleri, akropol ve nekropoller; kale, hisar, burç, sur, tarihi kışla, tabya ve isihkamlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar; harabeler, kervansaraylar, han, hamam ve medreseler; kümbet, türbe ve kitabeler, köprüler, su kemerleri, su yolları, sarnıç ve kuyular; tarihi yol kalıntıları, mesafe taşları, eski sınırları belirten delikli taşlar, dikili taşlar; sunaklar, tersaneler, rıhtımlar; tarihi saraylar, köşkler, evler, yalılar ve konaklar; camiler, mescitler, musallalar, namazgahlar; çeşme ve sebiller; imarethane, darphane, şifahane, muvakkithane, simkeşhane, tekke ve zaviyeler; mezarlıklar, hazireler, arastalar, bedestenler, kapalı çarşılar, sandukalar, siteller, sinagoklar, bazilikalar, kiliseler, manastırlar; külliyeler, eski anıt ve duvar
kalıntıları; freskler, kabartmalar, mozaikler, peri bacaları ve benzeri taşınmazlar; taşınmaz kültür varlığı örneklerindendir. 4
Tarihi mağaralar, kaya sığınakları; özellik gösteren ağaç ve ağaç toplulukları ile benzerleri; taşınmaz tabiat varlığı örneklerindendir.
Tespit ve tescil:
Madde 7 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/2 md.)
(Değişik birinci fıkra : 26/5/2004-5177/26 md.) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır.
Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır. Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir.
Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur.
Tespit ve tescil ile ilgili usuller, esaslar ve kıstaslar yönetmelikte belirtilir.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları, gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan cami, türbe, kervansaray, medrese han, hamam, mescit, zaviye, sebil, mevlevihane, çeşme ve benzeri korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespiti, envarterlenmesi Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılır.
Tescil kararlarının ilanı, tebliği ve tapu kütüğüne işlenmesi ile ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi:
Madde 8 – Yedinci maddeye göre tescil edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapıllamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurullarına aittir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikinci fıkrasına göre itiraz edilebilir.
Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar. Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir.
İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı:
4 Bu fıkraya 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle "mozaikler" ibaresinden sonra gelmek üzere ", peri bacaları" ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
Madde 9 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/3 md.)
Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır.
Yetki ve yöntem:
Madde 10 – Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimini yapmak veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir. 5
Türkiye Büyük Millet Meclisinin idare ve kontrolünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması,Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca yerine getirilir. Bu korunmanın sağlanmasında, gerektiğinde, Kültür ve Turizm Bakanlığının teknik yardımı ve işbirliği sağlanır.
Milli Savunma Bakanlığının idare ve denetiminde veya sınır boyu ve yasak bölgede bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Milli Savunma Bakanlığınca yerine getirilir. Bu korunmanın sağlanması, Milli Savunma Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında düzenlenecek protokol esaslarına göre yürütülür.
(Değişik: 17/6/1987 - 3386/4 md.) Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan cami, türbe, kervansaray, medrese, han, hamam, mescit, zaviye, mevlevihane, çeşme ve benzeri kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi koruma kurulları kararı alındıktan sonra, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma ve değerlendirilmesi, bu Kanun hükümlerine uygun olarak kendileri tarafından sağlanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması, bu kuruluşların bütçelerine her yıl bu maksatla konacak ödeneklerle yapılır.
Bu hizmetlerin yerine getirilebilmesi için, Kültür ve Turizm Bakanlığı Bütçesine her yıl yeteri kadar ödenek konur.
(Mülga sekizinci fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)
(Ek: 17/6/1987 - 3386/4 md.) Araştırma, kazı ve sondaj yapılan alanların korunması ve değerlendirilmesi Bakanlığa aittir.
5 Bu fıkraya 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle "yapmak" ibaresinden sonra gelmek üzere " veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak " ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)Büyükşehir belediyeleri, valilikler, Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde kültür varlıkları ile ilgili işlemleri ve uygulamaları yürütmek üzere sanat tarihi, mimarlık, şehir plânlama, mühendislik, arkeoloji gibi meslek alanlarından uzmanların görev alacağı koruma, uygulama ve denetim büroları kurulur. Ayrıca, il özel idareleri bünyesinde, kültür varlıklarının korunmasına yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon projelerini hazırlayacak ve uygulayacak proje büroları ve sertifikalı yapı ustalarını yetiştirecek eğitim birimleri kurulur.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.) Belediyeler belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde, valilikler ise bu sınırlar dışında yetkilidir.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)Bu bürolar koruma bölge kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar plânı, proje ve malzeme değişiklikleri ile inşaat denetimi de dahil olmak üzere uygulamayı denetlemekle yükümlüdürler.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)Alanın özelliği göz önüne alınarak, bu büroların hangi uzmanlık dallarından teşekkül edeceği, çalışma, izin usul ve esasları; Bakanlık ve İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.
Hak ve sorumluluk:
Madde 11 – Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının malikleri bu varlıkların bakım ve onarımlarını Kültür ve Turizm Bakanlığının bu Kanun uyarınca bakım ve onarım hususunda vereceği emir ve talimata uygun olarak yerine getirdikleri sürece, bu Kanunun bu konuda maliklere tanıdığı hak ve muafiyetlerden yararlanırlar. (Değişik ikinci cümle: 22/5/2007-5663/1 md.) Ancak, kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurullarınca birinci grup olarak tescil ve ilan edilen kültür varlıklarının bulunduğu taşınmazlar ile birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındaki taşınmazlar zilyetlik yoluyla iktisap edilemez.
Malikler bu varlıkların üzerindeki mülkiyet haklarının tabii icabı olan ve bu Kanunun hükümlerine aykırı bulunmayan bütün yetkilerini kullanabilirler.
Bu Kanunun belirlediği bakım onarım sorumluluklarını yerine getirmekte aczi olanların mülkleri, usulüne göre kamulaştırılır. Mazbut veya mülhak vakıf varlıkları bu hükme tabi değildir.
Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görmesi ile, Vakıflar Genel Müdürlürğü, il özel idareleri, belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, yukarıda sözü geçen maliklere lüzum görülen hallerde, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının koruma, bakım ve onarımlarına, teknik eleman ve ödenekleri ile yardımda bulunabilirler.
Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı 6
Madde 12 – Özel hukuka tabi gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının; korunması, bakım ve onarımı için Kültür ve Turizm Bakanlığınca ayni, nakdi ve teknik yardım yapılır (...) .7
6 ) Bu madde başlığı “Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının onarımına katkı fonu:” iken, 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiş, aynı maddeyle birinci fıkrada yer alan "ve kredi verilir“ ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
(Mülga ikinci ve üçüncü fıkralar: 21/2/2001 - 4629/6 md.)
(Mülga 4 üncü fıkra: 14/4/2004 - 5226/6 md.)
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/6 md.) Bu amaçla, Bakanlık bütçesine yeterli ödenek konulur. Bakanlıkça yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
(Değişik altıncı fıkra : 4/2/2009-5835/1 md.) Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10'u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir.
(Değişik yedinci fıkra : 4/2/2009-5835/1 md.) Tahsil edilen miktar, il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanır. Bu miktar; il özel idaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama ve uygulama konularında kullanılmak üzere il özel idaresine ve il sınırları içindeki belediyelere vali tarafından aktarılır ve bu pay valinin denetiminde kullanılır. İl özel idarelerince yapılan projeler için kullanılan miktar özel hesabın % 30’unu geçemez.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/6 md.) Bu madde uyarınca tahakkuk eden katkı payları hakkında 1319 sayılı Kanunun üçüncü kısmı hükümleri uygulanır. Katkı paylarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ile Bakanlık tarafından belirlenir.
(Ek fıkra: 28/12/2006-5571/22 md.) Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.
(Ek fıkra: 28/12/2006-5571/22 md.) Belediye başkanları, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinin talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderilir.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/6 md.) 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu uyarınca verilecek kredilerin en az %10'u tescilli taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı ve restorasyonu işlemlerine ilişkin başvurularda kullandırılır. Bu kapsamdaki öncelikli projeler Bakanlık ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca müştereken belirlenir.
Devir yasağı:
Madde 13 – Hazineye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olup, usulüne göre tescil ve ilan olunan, her çeşit korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı ile bunlara ait korunma sınırları dahilindeki taşınmazlar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni olmadan, gerçek ve tüzelkişilere satılamaz, hibe edilemez.
7 Bu aradaki "Yapılanma hakları ile ilgili müktesep haklar Yönetmelikle belirlenir." cümlesi Anayasa Mahkemesinin 28/6/1988 tarihli ve E.1987/21, K.1988/25 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
Kullanma:
Madde 14 – Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının intifa haklarının, belirli sürelerle kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere, Devlet dairelerine, kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu menfaatine yararlı milli derneklere bırakılması veya gerçek ve tüzelkişilere kiraya verilmesi, Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine tabidir.
Anılan varlıklardan, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yönetim ve denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflarla, 7044 sayılı Aslında Vakıf Olan Tarihi ve Mimari Kıymeti Haiz Eski Eserlerin Vakıflar Umum Müdürlüğüne Devrine Dair Kanunla yönetimi Vakıflar Genel Müdürlüğüne devredilen vakıf mallarının kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere, Devlet dairelerine, kamu kurum ve kuruluşlarına ve kamu yararına çalışan milli derneklere, belirli sürelerle, intifa haklarının bırakılması veya gerçek ve tüzelkişilerce karakterine uygun kullanılmak şartı ile kiraya verilmesi, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yetkisindedir.
Yukarıda belirlenen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını kullananlar, bunların bakım, onarım ve restorasyon işlerini bu Kanunda belirlenen esaslara göre yapmak ve bunun için gerekli masrafları karşılamakla yükümlüdürler.
Kamulaştırma:
Madde 15 – Taşınmaz kültür varlıkları ve bunların korunma alanları, aşağıda belirlenen esaslara göre kamulaştırılır:
a) Kısmen veya tamamen gerçek ve tüzelkişilerle mülkiyetine geçmiş olan korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanları Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak proğramlara uygun olarak kamulaştırılır. Bu maksat için, Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine yeterli ödenek konur.
(Ek: 17/6/1987 - 3386/5 md.; Değişik:14/7/2004 – 5226/7 md.) Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri ve mahallî idare birlikleri tescilli taşınmaz kültür varlıklarını, koruma bölge kurullarının belirlediği fonksiyonda kullanılmak kaydıyla kamulaştırabilirler.
b) Menşei vakıf olup da çeşitli sebeplerle kısmen veya tamamen gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetine geçen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve bunların korunma alanlarının kamulaştırılmaları, Vakıflar Genel Müdürlüğüce yapılır. Bu maksat için Vakıflar Genel Müdürlüğü bütçesine yeteri kadar ödenek konur.
c) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanları, imar planında yola, otoparka, yeşil sahaya rastlıyorsa bunların belediyelerce; sair kamu kurum ve kuruluşlarının bakım ve onarım ile görevli oldukları veya kullandıkları bu gibi kültür varlıklarının korunma olanlarının ise, bu kurum ve kuruluşlarca, kamulaştırılması esastır.
d) Kamulaştırmalarda bedel takdirinde,taşınmaz kültür varlıklarının eskilik, enderlik ve sanat değeri dikkate alınmaz.
e) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/5 md.) Kamulaştırma işlemleri, bu Kanun hükümleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre yapılır.
f) (Ek: 17/6/1987 - 3386/5 md.; Değişik: 25/6/2009-5917/24 md.) Sit alanı ilan edilen ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planında kesin inşaat yasağı getirilen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu parseller, aynı ada içerisindeki bütün parsel maliklerinin
başvurusu ve karşılığında önerilen parsellerin tamamının kabulü koşuluyla, başka Hazine arsa veya arazileri ile müstakil veya hisseli olarak değiştirilebilir. Sit alanı ilan edildiği tapu kütüğüne şerh edilen taşınmazları, miras ve ölüme bağlı tasarruflar dışında, sonradan edinenlerin talepleri değerlendirilmez. Ancak, Bakanlık izniyle gerçekleştirilen kazıların yapıldığı alanlarda bulunan parsellerde, maliklerin başvurusu ve kabulüne ilişkin koşul parsele yönelik uygulanır ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planı şartı aranmaz. Bu parsellerin üzerinde bina veya tesis varsa malikinin başvurusu üzerine rayiç bedeli, 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükümlerine göre belirlenerek ödenir. Bu bentle ilgili usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Bu hükümle ilgili usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Ruhsatsız yapı yasağı:
Madde 16 – Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsızolarak inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır.
Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlı imar plânı 8
Madde 17 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/8 md.)
a) Bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plân uygulamasını durdurur. Sit alanının etkileşim-geçiş sahası varsa 1/25.000 ölçekli plân kararları ve notları alanın sit statüsü dikkate alınarak yeniden gözden geçirilerek ilgili idarelerce onaylanır.9
(Değişik ikinci paragraf: 8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır. Üç yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı takdirde koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabilir. Uzatılan süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır.
(Değişik üçüncü paragraf: 8/8/2011-KHK-648/42 md.) Sit alanlarına ilişkin tüm ölçeklerde yapılmış; koruma bölge kurullarının uygun görüşü alınarak yürürlüğe giren planların yargı kararları ile uygulamasının durdurulması veya iptal edilmesi halinde ilgili koruma bölge kurulunca geçiş dönemi yapılanma şartları yeniden belirlenir.
Koruma bölge kurulunda görüşülen ve uygun görülen koruma plânları onaylanmak üzere ilgili idarelere gönderilir.
(Değişik beşinci paragraf: 8/8/2011-KHK-648/42 md.) İlgili idareler, koruma amaçlı imar planını en geç iki ay içinde görüşür ve varsa değişmesini istediği hususları koruma bölge kuruluna bildirir. Koruma bölge kurulunda bu hususlar değerlendirilir ve kurul tarafından uygun görülen haliyle planlar ilgili idarelere onaylanmak üzere gönderilir. Planlar koruma bölge kurulunun uygun gördüğü şekliyle
8 Bu madde başlığı “Sit geçiş dönemi - koruma amaçlı imar planı - kısmi plan değişikliği:” iken, 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 8 inci
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
9 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 42 nci maddesi ile bu paragrafta yer alan “etkileşim çevresine ilişkin” ibaresi “etkileşim-geçiş sahası” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
ilgili idarelerce altmış gün içinde onaylanmak zorundadır. Bu süre içinde görüşülmeyen ya da onaylanmayan planlar kesinleşerek yürürlüğe girer. Koruma amaçlı imar planının yürürlüğe girmesiyle geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ayrıca karar almaya gerek kalmadan ortadan kalkar.
Ören yerlerinde çevre düzenleme projesi yapımı ve değişiklikleri, ilgili koruma bölge kurulunun uygun görüşü doğrultusunda Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır.
Koruma amaçlı imar plânları ve çevre düzenleme projelerinde yapılacak değişiklikler yukarıdaki usullere tabidir.
(Değişik sekizinci paragraf: 8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlı imar planları, müellifi şehir plancısı olmak üzere alanın konumu, sit statüsü ve özellikleri gözönünde bulundurularak ilgili meslek gruplarından Bakanlıkça belirlenecek uzmanlar tarafından hazırlanır.
(Değişik dokuzuncu paragraf: 8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlı imar planları ve çevre düzenleme projelerinin hazırlanması, gösterimi, uygulanması, denetimi, koruma amaçlı imar planı değişiklikleri, plan müellifleri ile planlama ekibinin niteliği ve yeterliliği ile görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
Koruma amaçlı imar plânlarının yapımı için belediyelere aktarılmak üzere İller Bankası Genel Müdürlüğü Bütçesine yeteri kadar ödenek konur. İl özel idareleri ise bütçelerinde koruma amaçlı imar plânlarının yapımı için ödenek ayırırlar.
Koruma bölge kurulunca sit alanı olarak ilan edilen yerlerde; bu kararın ilanından önce imar mevzuatına ve onanlı imar plânlarına uygun olarak alınmış yapı ruhsatı ve eklerine göre subasman seviyesi tamamlanmış yapıların inşasına devam edilebilir, ancak bu maddenin (c) bendi uyarınca yapılanma hakkı aktarımını re’sen uygulamaya da ilgili idareler yetkilidir. Subasman seviyesi tamamlanmamış yapıların yapı ruhsatları iptal edilir. Kesin yapılanma yasağı bulunan sit alanlarında bu madde hükümlerinden faydalanılamaz.
b) Koruma amaçlı imar plânlarıyla kesin yapılanma yasağı getirilen sit alanlarında bulunan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar malikin başvurusu üzerine, belediye ve il özel idaresine ait taşınmazlarla takas edilebilir.
c) Yapılanma hakları kısıtlanmış tescilli taşınmaz kültür varlıklarına veya bunların koruma alanlarında bulunan ya da koruma amaçlı imar plânlarıyla yapılanma hakları kısıtlanan taşınmazlara ait mülkiyet veya yapılanma haklarının kısıtlanmış bölümünü, imar plânlarıyla yapılanmaya açık aktarım alanı olarak ayrılmış, mülkiyetlerindeki veya üçüncü şahıslara ait alanlara, aktarımdan yararlanacak öncelikli hakları belirleyerek bir program dahilinde aktarmaya, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeler, bunların dışında valilikler yetkilidir.
Aktarım işleminde Sermaye Piyasası Kurulunca onaylı gayrimenkul değerleme şirketlerince yapılacak rayiç değer denkleştirmesi esastır. Ancak aktarıma konu hak tescilli taşınmaz kültür varlığına ilişkin ise yapı değeri dikkate alınmaz.
Bu taşınmazlar için, kısıtlanmış yapılanma haklarının, imar plânlarıyla aktarım alanı olarak ayrılmış yapılanmaya açık diğer alanlarda kullanılmasını sağlayacak ve bu hakkı hamiline yazılı menkul kıymete dönüştürecek belgeler düzenlemeye, bu belgeleri yapılanma hakları kısıtlanmış alan olarak gösterilen ve tapuda bu konuda şerh düşülen alanlardaki taşınmaz sahiplerinden hak sahibi olanlara vermeye, imar plânında aktarım alanı olarak ayrılmış ve tapuda bu konuda şerh düşülen alanlarda ise ruhsat vermek için toplamaya ilgili idareler yetkilidir. Menkul kıymetlerin basılması, saklanması, el değiştirme işlemlerinin onaylanması ve veri tabanının oluşturulması ve denetlenmesi İller Bankasınca yapılır.
Bu alanlarda kesin yapılanma yasağı gelmesi nedeniyle yapılanma hakkının tamamen aktarılması halinde, yapılanma hakkı kısıtlanan taşınmaz, mütemmimi ile birlikte ilgili idare mülkiyetine geçer ve parseller ilgili idare adına tescil edilir ve hiçbir koşulda satışa konu edilemez.
Aktarıma konu parselde malikin korunabilir yapılanma hakkı kalması halinde ise yapılanma hakkı kısmen aktarılır. Bu durumda, malikin yapılanma hakkı kısıtlanmış alandaki mülkiyeti devam eder.
Ancak, aktarıma konu hak, tescilli taşınmaz kültür varlığı üzerinde ise, malikin bu varlığın korunması ve yaşatılması için gerekli bakım, onarım ve restorasyon çalışmasını, ilgili idare ile imzalanacak protokole uygun olarak menkul kıymetleri teslim almasını müteakip başlatarak tamamlaması zorunludur. Aksi halde, ilgili idare teslim edilen menkul kıymet bedelini faiziyle birlikte malikten tahsile yetkilidir. Bu hususlar ve protokol menkul kıymet tesliminden önce ilgili idarece tapuya her türlü harçtan ve damga vergisinden muaf olarak şerh edilir.
Kısıtlanmış hakların bulunduğu belediye sınırları içerisinde, aktarım alanı tespit edilmesinin mümkün olamaması halinde, ilgili idareler ortak program yürütmeye yetkilidir.
Yukarıdaki fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Bakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.10
Yapı esasları:
Madde 18 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/7 md.)
Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının gruplandırılması, maliklerinin müracaat tarihinden itibaren üç ay içinde koruma bölge kurulunca yapılır. Gruplandırılan taşınmaz kültür varlıkları, tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilir. Gruplandırma yapılmadıkça, onarım ve yapı esasları belirlenemez.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Tescilli taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restorasyon ve restitüsyon projeleri ve bunların uygulanmasında restoratör mimar veya mimarın bulunması zorunludur. Bunlardan I. grup kapsamında olanların rölöve, restorasyon ve restitüsyon projelerinin uygulama çalışmaları, yapının özelliğine göre kalem işleri, ahşap, demir, taş işleri ve restorasyon konularında uzmanlaşmış kişilerce yapılır.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Sit alanları, korunması gerekli kültür varlıkları ve bunların koruma alanlarında onaylı plân ve proje dışı uygulama yapan veya yapılmasına yol açan sorumlularının, koruma bölge kurulları ile ilgili konularda plân ve proje düzenlemesi ve uygulama sorumluluğu yapması beş yıl süre ile yasaklanır. Uygulama sorumlularının denetimi, ilgili belediye veya valilikçe yapılarak aykırı hareket edenler, Bakanlığa ve ilgili meslek odasına bildirilir.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Proje uygulanması safhasında herhangi bir nedenle uygulama sorumlusunun ayrılması halinde bu husus Bakanlığa bildirilir, yenisi tayin edilmedikçe uygulamaya devam edilemez.
(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Yapı esasları, denetim ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.
) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 42 nci maddesi ile bu paragrafta yer alan “Bayındırlık ve İskân” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
10
Mahalli idareler, taşınmaz kültür varlığı parselinde, ek veya eklenti suretiyle yapılacak veya yeni inşa edilecek yapılara ait koruma bölge kurulunca verilen kararlarda veya onaylanmış kültür varlığı projelerinde değişiklik yapamazlar. Ancak,inşa edilecek yapının fen ve sağlık şartlarının mevzuata uygunluğunu kontrol ederler.
Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı parselleri,taşınmaz kültür varlıklarının maliyetine tesir edecek şekil ve surette ayrılamaz ve birleştirilemez.
(Ek fıkra: 8/8/2011-KHK-648/43 md.) Sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
Maliklerin izin verme yükümlülüğü:
Madde 19 – Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının malikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığınca görevlendirilmiş uzmanlara, gerektiği zaman, varlığın kontrolü, incelenmesi, harita, plan ve rölevesinin yapılması, fotoğraflarının çekilmesi, kalıplarının çıkarılması için izin vermeye ve gereken kolaylığı göstermeye mecburdurlar. Ancak, görevliler konut dokunulmazlığı ve aile mahremiyetini ihlal etmeyecek tarzda faaliyetlerini yürütürler.
Taşınmaz kültür varlıklarının nakli:
Madde 20 – Taşınmaz kültür varlıkları ve parçalarının, bulundukları yerlerde korunmaları esastır. Ancak, bu taşınmaz kültür varlıklarının başka bir yere nakli zorunluluğu varsa veya özellikleri itibariyle nakli gerekli ise, Koruma Bölge Kurullarının uygun görüşü ve gereken emniyet tedbirleri alınmak suretiyle Kültür ve Turizm Bakanlığınca istenilen yere nakledilebilir. Kültür varlığının nakli dolayısıyla taşınmazın maliki bir zarara maruz kalmışsa, Kültür ve Turizm Bakanlığınca oluşturulacak bir komisyonun tespit edeceği tazminat zarar görene ödenir.
İstisnalar ve muafiyetler:
Madde 21 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/8 md.)
(Mülga birinci fıkra: 14/7/2004-5226/27 md.)
(Mülga birinci fıkra: 14/7/2004-5226/27 md.)
Tapu kütüğüne "korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan ve I inci ve II nci grup olarak gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerine kesin yapılanma yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları olan parseller her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Kültür varlıklarının korunması maksadıyla tespit, proje, bakım, onarım, restorasyon ve kazı ile müzelerin güvenliği için kullanılmak şartıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Milli Savunma Bakanlığı, Bakanlıkça ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce dışardan getirilecek her türlü araç, gereç, makine, teknik malzeme ve kimyevi maddeler ile altın ve gümüş varak, her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Koruma bölge kurulları kararına uygun olarak bu taşınmaz kültür varlıklarında yapılan onarım ve inşaat işleri Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınacak vergi, harç ve harcamalara katılma paylarından müstesnadır.
(Ek fıkra: 14/7/2004-5226/27 md.) Bu Kanun kapsamında tescil edilen taşınmaz kültür varlıkları için 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz.
Madde 22 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Korunması Gerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları
Korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları:
Madde 23 – Korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları şunlardır:
a) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/9 md.) Jeolojik, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait, jeoloji, antropoloji, prehistorya, arkeoloji ve sanat tarihi açılarından belge değeri taşıyan ve ait oldukları dönemin sosyal, kültürel, teknik ve ilmi özellikleri ile seviyesini yansıtan her türlü kültür ve tabiat varlıkları;
Her çeşit hayvan ve bitki fosilleri, insan iskeletleri, çakmak taşları (sleks), volkan camları (obsidyen), kemik veya madeni her türlü aletler, çini, seramik, benzeri kab ve kacaklar, heykeller, figürinler, tabletler, kesici, koruyucu ve vurucu silahlar, putlar (ikon), cam eşyalar, süs eşyaları (hülliyat), yüzük taşları, küpeler, iğneler, askılar, mühürler, bilezik ve benzerleri, maskeler, taçlar (diadem), deri, bez, papirus, parşümen veya maden üzerine yazılı veya tasvirli belgeler, tartı araçları, sikkeler, damgalı veya yazılı levhalar, yazma veya tezhipli kitaplar, minyatürler, sanat değerine haiz gravür, yağlıboya veya suluboya tablolar, muhallefat (religue'ler), nişanlar, madalyalar, çini, toprak, cam, ağaç, kumaş ve benzeri taşınır eşyalar ve bunların parçaları,
Halkın sosyal heyetini yansıtan, insan yapısı araç ve gereçler dahil, bilim, din ve mihaniki sanatlarla ilgili etnografik nitelikteki kültür varlıkları.
Osmanlı Padişahlarından Abdülmecit, Abdülaziz, V. Murat, II. Abdülhamit, V. Mehmet Reşat ve Vahidettin ve aynı çağdaki sikkeler, bu Kanuna göre tescile tabi olmaksızın yurt içinde alınıp satılabilirler.
Bu madde kararına girmeyen sikkeler bu Kanunun genel hükümlerine tabidir.
b) Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuna ait tarihi değer taşıyan belge ve eşyalar, Mustafa Kemal ATATÜRK'e ait zati eşya, evrak, kitap, yazı ve benzeri taşınırlar.
Yönetim ve gözetim:
Madde 24 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/10 md.)
Devlet malı niteliğini taşıyan korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarının Devlet elinde ve müzelerde bulundurulması ve bunların korunup değerlendirilmeleri Devlete aittir. Bu gibi varlıklardan gerçek ve tüzelkişilerin ellerinde bulunanlar, değeri ödenerek Bakanlık tarafından satın alınabilir.
23 üncü maddenin (a) bendinde belirtilen etnografik mahiyetteki kültür varlıklarının yurt içinde alımı, satımı ve devri serbesttir. Alımı, satımı serbest bırakılacak etnoğrafik eserlerin hangi devirlere ait olacağı ve diğer nitelikleri ile kayıt ve tescil şartları bir yönetmelikle belirlenir.
Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ve Atatürk'e ait korunması gerekli taşınır kültür varlıkları, Bakanlık, Milli Savunma Bakanlığı veya Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu'nca satın alınabilir.
Ancak, bu tip eserlerden her ne suretle olursa olsun yurt dışına çıkarılacakların kontrolü, Bakanlığa bağlı müzelerce yapılabileceği gibi bazı gümrük çıkış kapılarında bulundurulacak ihtisas elemanlarınca da yapılabilir. Hangi kapılarda ihtisas elemanı bulundurulacağı bir yönetmelikte belirlenir.
Yapılan kontrol sonunda bu tip eserlerden yurt dışına çıkmasında sakınca görülenler tespit edilerek değerlendirilmeleri yurt içinde yapılmak şartıyla, sahiplerine iade edilirler.
Bu maddede belirtilen ve alım, satımı serbest bırakılan eserlerde Devletin rüçhan hakkı mahfuzdur.
Müzelere alınma:
Madde 25 – Dördüncü maddeye göre Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilen taşınır kültür ve tabiat varlıkları ile 23 üncü maddede belirlenen korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından bilimsel esaslara göre tasnif ve tescile tabi tutulurlar. Bunlardan Devlet müzelerinde bulunması gerekli görülenler, usulüne uygun olarak müzelere alınırlar.
Korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarının tasnifi, tescili ve müzelere alınmaları ile ilgili kıstaslar, usuller ve esaslar yönetmelikte belirlenir.
Türk askeri tarihini ilgilendiren her türlü silah ve malzemenin bulundukları veya ihbar edildikleri yerde, tarihi niteliklerinin araştırılması, incelenmesi ve değerlendirilmesi Genelkurmay Başkanlığınca yapılır.
Tasnif ve tescil dışı bırakılan ve müzelere alınması gerekli görülmeyenler, sahiplerine bir belge ile iade olunurlar. Belge ile iade olunan kültür varlıkları üzerinde, sahipleri her türlü tasarrufta bulunabilirler. Bir yıl içinde sahipleri tarafından alınmayanlar, müzelerde saklanabilir veya usulüne uygun olarak Devletçe satılabilir.
Müze, özel müze ve koleksiyonculuk:
Madde 26 – Bu Kanunun kapsamına giren kültür ve tabiat varlıklarına ait müzelerin kurulması, geliştirilmesi Kültür ve Turizm Bakanlığının görevlerindendir.
Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzelkişilerle vakıflar, Kültür ve Turizm Bakanlığından izin almak şartıyla, kendi hizmet konularının veya amaçlarının gerçekleştirilmesi için her çeşit kültür varlığından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilir ve müzeler kurabilirler. Ancak, gerçek ve tüzelkişilerle vakıflar tarafından kurulacak müzelerin faaliyet konuları ve alanları, yapılacak başvuruda beyan olunan istekleri değerlendirerek, Kültür ve Turizm Bakanlağınca verilecek izin belgesinde belirlenir.
Gerçek ve tüzelkişilerce kurulacak müzeler, Kültür ve Turizm Bakanlığının izin belgesinde belirlenen konu alanlarına inhisar etmek şartı ile, taşınır kültür varlığı bulundurabilir ve teşhir edebilirler. Bu müzeler de, taşınır kültür varlıklarının korunması hususunda Devlet müzeleri statüsündedirler.
Anılan müzelerin kuruluş amacı, görevi ve yönetim şekil ve şartları ile, gözetim ve denetimi yönetmelikle belirlenir.
Devlet müzeleri içerisinde özel bir ihtisas ve araştırma müzeleri olan askeri müzelerin kurulması, yaşatılması, malzemenin ve uğraş konularının tayin ve tespiti Genelkurmay Başkanlığına aittir. Bu
müzelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma düzenleri, Milli Savunma Bakanlığının, Kültür ve Turizm Bakanlığıyla birlikte hazırlayacağı bir yönetmelikte belirtilir.
Gerçek ve tüzelkişiler, Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilecek izin belgesiyle korunması gerekli taşınır kültür varlıklarından oluşan koleksiyonlar meydana getirebilirler.
Koleksiyoncular faaliyetlerini, Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirmek ve yönetmelik gereğince, taşınır kültür varlıklarını envanter defterine kaydetmek zorundadırlar.
Koleksiyoncular, ilgili müzeye tescil ettirerek, koleksiyonlarındaki her türlü eseri onbeş gün önce Kültür ve Turizm Bakanlığına haber vermek şartı ile kendi aralarında değiştirebilir veya satabilirler. Satın almada öncelik Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.
Kültür varlığı ticareti:
Madde 27 – Yirmibeşinci madde gereğince tasnif ve tescil dışı bırakılan ve Devlet müzelerine alınması gerekli görülmeyen taşınır kültür varlıklarının ticareti, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ile yapılır.
Bu ticareti yapmak isteyenler, Kültür ve Turizm Bakanlığından ruhsatname almak zorundadırlar. Bu ruhsatnameler üç yıl için geçerlidir. Bu sürenin bitiminden bir ay önce ruhsatname yenilenebilir. Bu Kanun hükümlerine aykırı hareket edenlerin ruhsatnameleri, süresine bakılmaksızın iptal edilir.
İkametgahını ticarethane olarak gösterme yasağı:
Madde 28 – Kültür varlığı ticareti yapanlar belli bir ticaret yeri göstermek mecburiyetindedir. Ancak, ikametgahlarını hiçbir zaman, ticarethane veya depo olarak gösteremezler.
Ticarethane ve depoların kontrolü:
Madde 29 – Kültür varlığı ticareti yapanların işyerleri ve depoları yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkililerince denetlenir.
Haber verme zorunluluğu:
Madde 30 – Kamu kurumu ve kuruluşları (Belediyeler ve il özel idareleri dahil, vakıflar, gerçek ve tüzelkişiler satacakları eşya ve terekeler arasında bulunan veya yapacakları müzeyedelerdeki satışlara konu olan taşınır kültür ve tabiat varlıkları ile koleksiyonları, önce Devlet müzelerine haber vermeye ve göstermeye mecburdurlar. Kültür ve Turizm Bakanlığı, kültür ve tabiat varlıklarından meydana getirilen koleksiyonları kuracağı komisyonun takdir edeceği bedel üzerinden satın alabilir. Bunlardan hazineye intikal etmiş olup da müze koleksiyonlarına girmesi lüzumlu görülenler, Devlet Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığına devrolunurlar.
irinci fıkrada sözü edilen, kamu kurumu ve kuruluşları, vakıflar, gerçek ve tüzelkişiler satacakları veya ve terekeler arasında bulunan veya yapacakları müzayedelerdeki satışlara konu olan askeri tarihimize ait kültür varlıkları ile silah ve askeri malzeme koleksiyonlarını Genelkurmay Başkanlığına haber vermeye ve göstermeye mecburdurlar. Bu kültür varlıklarından hazineya intikal etmiş olup askeri müzelerin koleksiyonlarına girmesi lüzumlu görülenler Devlet Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre Milli Savunma Bakanlığına devrolunurlar.
Madde 31 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)
Yurt dışına çıkarma yasağı:
Madde 32 – Yurt içinde korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları yurt dışına çıkarılamaz. Ancak, milli çıkarlarımız dikkate alınarak, bunların hertürlü hasar, zarar, tehdit veya tecavüz ihtimaline karşı, gideceği ülke makamlarından teminat almak ve sigortalanmak şartı ile, yurt dışında geçici olarak sergilendikten sonra geri getirilmelerine; Kültür ve Turizm Bakanlığınca teşkil edilecek yükseköğretim kurumlarının Arkeoloji ve Sanat Tarihi bilim dallarının başkanlarından oluşan bilim kurulunun kararı ve Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.
Türkiye'deki kordiplomatik mensupları, Türkiye'ye girişlerinde beyan ederek beraberlerinde getirdikleri yabancı kökenli kültür varlıklarını, çıkışlarında beraberlerinde götürebilirler.
Yurt dışına geçici olarak sergilenmek üzere kültür ve tabiat varlıkları gönderilmesi esasları ile, Türkiye'deki kordiplamatik mensuplarına beraberlerinde getirdikleri bu tür varlıkların giriş ve çıkışlarında yapılacak işlemler, istenecek belgeler ve ilgili diğer hususlar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığının birlikte düzenleyecekleri yönetmelikte belirtilir.
Yurt dışından getirme:
Madde 33 – Yurt dışından kültür varlığı getirmek serbesttir.
Kopya çıkarma:
Madde 34 – Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı ören yerleri ve müzelerdeki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının öğretim, eğitim, bilimsel araştırma ve tanıtma amacı ile fotoğraflarının ve filmlerinin çekilmesi, mulaj ve kopyalarının çıkartılması Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine bağlıdır.
Bu hususlarla ilgili esaslar, yönetmelikte tespit olunur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Araştırma, Sondaj, Kazı ve Define Arama
Araştırma, sondaj ve kazı izni:
Madde 35 – Bu kanun hükümlerine tabi, taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını meydana çıkarmak üzere, araştırma, sondaj ve kazı yapma hakkı, sadece Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.
Bilimsel ve mali yeterliği Kültür ve Turizm Bakanlığınca takdir ve kabul olunan Türk ve yabancı heyet ve kurumlara araştırma izni, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından; sondaj ve kazı yapma izni Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine, Bakanlar Kurulu kararı ile verilir, Kültür ve Turizm Bakanlığı elemanları veya bu Bakanlıkça görevlendirilecek Türk bilim adamları tarafından yapılacak araştırma, sondaj ve kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine bağlıdır. Askeri yasak bölgelerde yapılacak araştırma, sondaj ve kazı için gerekli ruhsatname,Genelkurmay Başkanlığının iznini müteakip, sözü geçen heyet ve kurumların gö stereceği uzmanlar adına düzenlenir. Kültür ve Turizm Bakanlığınca haklı görülebilecek sebep olmadıkça heyet ve kurumlar ruhsatnamedeki üyelerini değiştiremezler.
Su altında korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu bölgeler, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak Kültür ve Turizm Bakanlığınca tespit edilir ve Bakanlar Kurulu kararı ile yayımlanır. Bu bölgelerde, sportif amaçlı dalış yapmak yasaktır, ikinci fıkra hükümlerine göre izin almak şartıyla araştırma ve kazı yapılabilir.
Maliklerin mülkleri içinde yapılacak kazılar:
Madde 36 – Taşınmaz kültür varlığı sahiplerinin kendi mülkleri içinde kültür varlığı aramak maksadı ile araştırma, sondaj ve kazı yapmaları da bu Kanunun 35 ve 41 inci maddeleri hükümlerine tabidir.
Kazı izninde usul:
Madde 37 – Aynı kazı heyetine veya şahsa, aynı süre içinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca yapılan kurtarma kazıları dışında, birden fazla yerde kazı ve sondaj izni verilemez. İzin verilmesi, araştırma, sondaj ve kazının yapılması, elde edilecek kültür ve tabiat varlıklarının muhafaza şartları, bu eserler üzerinde araştırma, sondaj, ve kazı sahiplerine tanınacak diğer haklar bir yönetmelikte tespit olunur.
Kazı izninin devredilmeyeceği:
Madde 38 – Türk ve yabancı bilim kurumlarına veya onların adına hareket eden kişilere verilen kazı ve sondaj ruhsatnameleri ile araştırma izni, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni olmadan devredilemez. Bu iş için bir başkası tevkil olunamaz.
Araştırma, sondaj ve kazı izninin hükümsüzlüğü:
Madde 39 – Kültür ve Turizm Bakanlığınca kabul edilen haklı bir sebep gösterilmeden, ruhsatname tarihinden itibaren, en çok altı ay içinde başlanılmayan araştırma, kazı ve sondajlara ait izin ve ruhsatnameler, hükümsüz sayılır. Araştırma, sondaj ve kazı çalışmaları, makul bir sebep gösterilmeksizin iki aydan fazla tatil edilemez. Bu süreyi geciktirenlerin izin ve ruhsatnameleri iptal edilmiş sayılır. Ayrıca, bu Kanun hükümlerine aykırı hareket edenlerin ruhsatnameleri iptal edilir ve bu gibilere, daha sonra izin ve ruhsat verilmez.
Araştırma, sondaj ve kazı izninde süre:
Madde 40 – Kazı ve sondaj ruhsatnameleri ile araştırma izni bir yıl için geçerlidir. Ruhsatname ve izin süresinin sonunda heyet başkanı kazıya, sondaj ve araştırmaya devam edildiğini, yazılı olarak bildirdiği takdirde, bu hak her yıl müracaat şartı ile gelecek yıllarda da müracaatçı için saklı tutulur.
Kazıdan çıkan eserlerin müzelere nakli:
Madde 41 – Kazılarda meydana çıkan bütün taşınır kültür ve tabiat varlıkları, kazı yapan heyet ve kurumlar tarafından her yıl yapılan kazı sonunda Kültür ve Turizm Bakanlığının göstereceği Devlet müzesine naklolunur. Kazı ve sondaj araştırmalarında elde edilen insan ve hayvan iskeletleri ile bütün fosiller, Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygun görüldüğü takdirde, tabiat tarihi müzeleri ile üniversitelere veya ilgili diğer Türk bilim kurumlarına verilebilir. Ayrıca, kazı ve sondaj araştırmalarında elde edilen askeri tarihle ilgili her türlü taşınır kültür varlığı, Genelkurmay Başkanlığının uygun görüşü ile, Kültür ve Turizm Bakanlığınca askeri müzelere devredilir.
Zarar vermede tazminat yükümlülüğü:
Madde 42 – Kazı ve sondaj izni alanlar, bu çalışmayı sahipli arazide yaptıkları takdirde, kazı, sondaj ve araştırma bölgesindeki arazi sahiplerinin zararlarını tazmin ile yükümlüdürler, Arazi sahipleri Kültür ve Turizm Bakanlığının oluşturacağı komisyonca takdir edilecek tazminat karşılığında, kazı ve sondaj veya araştırmaya izin vermeye mecburdurlar.
Bu gibi yerler, gerektiğinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca kamulaştırılabilir. Yabancı bilim kurumlarınca yapılan kazılarda, bu kamulaştırmanın bedeli kazı sahipleri tarafından ödenir. Hazine adına tescil edilecek yerin kamulaştırma bedelinin takdirinde genel kamulaştırma hükümleri uygulanır. Bu madde gereğince ödenecek tazminat ve kamulaştırma bedellerinin takdirinde, kazı, sondaj ve araştırma faaliyetlerinden önce, mevcut kültür ve tabiat varlıklarının eskilik, enderlik ve sanat değeri ile, bu faaliyetler sonucu bulunan kültür varlıklarının değeri, dikkate alınmaz.
Yayım hakkı:
Madde 43 – Kazı, sondaj ve araştırmalarda, meydana çıkacak olan varlıkların yayım hakkı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri gereğince, kazı, sondaj ve araştırma izni alan heyet ve kurumlar adına, kazı, sondaj ve araştırmayı fiilen idare edenlere aittir. Kazı başkanları, her kazı dönemi sonunda, Kültür ve Turizm Bakanlığına bilimsel bir rapor vermekle yükümlüdürler. Kazının bitiminden itibaren, kazı dönemi çalışmalarına ait bilimsel raporlarını en geç iki yıl, nihai bilimsel raporlarını ise beş yıl içinde yayımlamayan kazı heyetlerinin kazı, sondaj ve araştırmalarda buldukları kültür ve tabiat varlıkları üzerindeki her türlü yayım hakkı Kültür ve Turizm Bakanlığına geçer.
Kültür ve Turizm Bakanlığı adına yapılan kazı, sondaj ve araştırmalara ait bilimsel raporlar, kazı başkanlığınca, yayımlanacak şekilde hazırlanır. Kültür ve Turizm Bakanlığı bunlardan gerekli görülenleri yayımlar.
Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygun görülecek mazeretler dışında, yukarıda açıklanan süre içinde son raporlarını yayımlamamış bulunan heyet ve kişilere yeni bir kazı için ruhsatname verilmez.
Giderler:
Madde 44 – Kazı, sondaj ve araştırma yapılan saha ile, kazı,sondaj ve araştırmadan çıkan kültür varlıklarının yerinde korunmasını sağlamak maksadıyla, kazı yerinde geçici olarak çalıştırılacak bekçilerin ücret ve masrafları ile kazı yerinin eski haline getirilmesinin gerektirdiği giderleri karşılamak, kazı sırasında meydana gelebilecek zararları tazmin ve bunlarla ilgili bütün giderler, düzenlenecek yönetmeliğe göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatma sırasında, kazı sahiplerinden tahsil edilerek emaneten mal sandığına yatırılan paralardan ödenir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından finanse edilen konularda, gider karşılıklarının mal sandığına yatırılması zorunlu değildir.
Korunma ve çevre düzenlemesi:
Madde 45 – Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ile yapılan kazılarda ortaya çıkan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bakım, onarım ve çevre düzenlemeleri ile taşınır kültür ve tabiat varlıklarının bakım ve onarımları kazı başkanlığınca yapılır.
Araştırma, kazı ve sondajların geçici olarak veya tamamen durdurulması:
Madde 46 – Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak yapılan kazı, sondaj ve araştırmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığınca geçici olarak veya tamamen durdurulur.
Tesislerin devri:
Madde 47 – Heyet ve kurumlar adına, kazı, sondaj ve araştırma yapan şahıslar tarafından, işe başlamak için veya çalışmaların devamı sırasında muhtelif şekillerde satın alınan veya inşa edilen depo, lojman ve benzeri tesisler ve malzeme, kazının sonunda bedelsiz olarak, Kültür ve Turizm Bakanlığına devrolunur. Bu tesislerin kullanış şekillerinin tayinine Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir.
Araştırma, kazı ve sondajda görevlendirilenler:
Madde 48 – Yabancı heyet ve kurumlar tarafından yapılan araştırma, kazı ve sondajlarda Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarından bir veya birkaç temsilci bulunur. Türk heyet ve kurumlarınca yapılan araştırma, kazı ve sondajlara Kültür ve Turizm Bakanlığı adına yetkili bir uzman katılır. Temsilci ve uzmanların seçimi ve görevleri, yönetmelikle belirlenir.11
Türk heyet ve kurumlarınca yapılan kazılara katılacak Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarının yol masrafları, yevmiyeleri ve zaruri giderleri, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığınca ödenir.
Yabancı kurum ve heyetler tarafından yapılan araştırma, kazı ve sondajlarda görevlendirilecek Kültür ve Turizm Bakanlığı temsilcilerine ödenecek olan yol masrafları, yevmiye, temsil ödeneği ve su altı dalış tazminatı, kazı başkanlığından Kültür ve Turizm Bakanlığınca peşinen tahsil edilip bir Devlet bankasına yatırılır. Temsil ödeneğinin miktarı, her yıl Kültür ve Turizm Bakanlığınca tayin edilir.
Araştırma, kazı ve sondaj izin yasağı:
Madde 49 – Türkiye'deki elçilik ve konsolosluklar mensuplarına, araştırma, kazı ve sondaj izni verilmez.
Define arama:
Madde 50 – Define aramak isteyenlere, bu Kanunun 6 ncı maddesinde korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı olarak belirtilen yerler ile tespit ve tescil edilen sit alanları ve mezarlıklar dışında, Kültür ve Turizm Bakanlığınca define arama ruhsatnamesi verilebilir.
Define aramak isteyenlere aynı süre içinde birden fazla yerde arama izni verilemez. Define arama izni, başkalarına devredilemez. Bu iş için bir başkası tevkil olunamaz.
Define aramada, Kültür ve Turizm Bakanlığından ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarından temsilci olarak gönderileceklerin yolluk ve yevmiyeleri ile zaruri giderleri arayıcı tarafından karşılanır. Bu iş için gerekli olan ödenek, Bakanlıkça, define arayıcısından peşinen tahsil edilip bir Devlet bankasına yatırılır.
Arama ruhsatının verilmesi, define arayıcıdan istenecek belgeler, aramanın yapılması, çıkan defineden arayıcıya tanınacak haklar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının birlikte düzenleyeceği yönetmelikte belirtilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ile Koruma Bölge Kurulları 12
Kuruluş, görev, yetki ve çalışma şekli:
11 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 44 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü” ibaresi “Kültür ve Turizm Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir
12 Bölüm başlığı, 17/6/1987 tarih ve 3386 sayılı Kanunun 11 inci maddesi ile bu şekilde değiştirilmiştir.
Madde 51 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/11 md.)
Yurtiçinde bulunan ve bu Kanun kapsamına giren korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili hizmetlerin bilimsel esaslara göre yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlığa bağlı "Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu" ile Bakanlıkça belirlenecek bölgelerde "Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları" kurulur.
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkileri şunlardır;
a) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve restorasyonuyla ilgili işlerde uygulanacak ilkeleri belirlemek,
b) Koruma bölge kurulları arasında gerekli koordinasyonu sağlamak,
c) Uygulamada doğan genel sorunları değerlendirerek görüş vermek suretiyle, Bakanlığa yardımcı olmak.
d) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/45 md. ) Bakanlıklarca Koruma Yüksek Kurulunda görüşülmesi talebiyle gönderilen ve gündeme alınan konularda karar vermek.
(Değişik üçüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/45 md. ) Mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları Koruma Yüksek Kurulunda görüşülmesini istedikleri hususları bağlı, ilgili veya ilişkili oldukları bakanlıklar aracılığıyla bildirir. Koruma Yüksek Kurulunca karar verilen konular ilgili koruma bölge kurulunca tekrar görüşülmez.
(Değişik dördüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/45 md. ) Koruma Yüksek Kurulunun gündemi Bakanlıkça belirlenir. Gündemin belirlenmesini müteakip Koruma Yüksek Kurulu toplantıya çağırılır. Toplantı sayısına bir sınırlama getirilmez. Koruma Yüksek Kurulu salt çoğunlukla toplanır, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile karar verir.
Koruma Yüksek Kurulunun çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 52 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)
Koruma Yüksek Kurulu üyeliği:
Madde 53 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/12 md.)
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu aşağıda belirtilen üyelerden oluşur.
Üyeler;
(1) Bakanlık Müsteşarı,
(2) Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı,
(3) Bakanlığın ilgili Müsteşar Yardımcısı,
(4) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü,
(5) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü,
(6) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili Genel Müdürü,
(7) Orman Genel Müdürü veya Yardımcısı,
(8) Vakıflar Genel Müdürü veya Yardımcısı,
(9) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Koruma bölge kurulları üyelerinden Bakanlıkça seçilecek altı üye,
(10) (Ek: 26/5/2004-5177/27 md.) Maden İşleri Genel Müdürü veya Yardımcısı,
(11) (Ek: 26/5/2004-5177/27 md.) Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürü veya Yardımcısı.
(Değişik üçüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Koruma Yüksek Kurulunun başkanı, Bakanlık Müsteşarıdır. Bakan, gerekli gördüğü takdirde Kurula başkanlık eder, ancak oy kullanmaz.
(Değişik dördüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Müsteşar bulunmadığı zaman görevlendireceği Müsteşar Yardımcısı Kurula başkanlık eder.
Temsilci üyelerin nitelikleri
Madde 54 – Koruma Yüksek Kurulunun temsilci üyelerinin,yükseköğretim görmüş olmaları ve 53 üncü maddede belirlenen bilim dallarından biri veya birkaçında tanınmış ve bu alanlarda çalışmalar yapmış, tercihan yurt içinde veya yurt dışında yayımlanmış eserler vermiş olmaları şartı aranır.
Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulu üyeliğinin sona ermesi, süresi ve huzur hakkı:
Madde 55 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/10 md.)
Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kurum temsilcisi üyelerinin üyelikleri kurumlarındaki görevleri süresince devam eder.
(Değişik ikinci fıkra : 4/2/2009-5835/2 md.) Koruma bölge kurullarının Bakanlıkça (…) 13seçilen üyelerinin görev süresi üç yıldır.
Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulu üyeleri, görev ve yetki alanlarına giren konularda doğrudan veya dolaylı olarak taraf olamaz ve hiçbir menfaat sağlayamazlar. Aksine davrandığı tespit edilenlerin kurul üyeliği Bakanlıkça sona erdirilir.
(Değişik dördüncü fıkra : 4/2/2009-5835/2 md.) Koruma Yüksek Kurulu üyeleri ile koruma bölge kurullarının Bakanlıkça (…)14 seçilen üyelerine, ayda altı toplantıyı geçmemek üzere her toplantı için Devlet memur aylık katsayısının (5000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda, koruma bölge kurullarının kurum temsilcisi üyelerine ise ayda altı toplantıyı geçmemek üzere her toplantı
13 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 47 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan “ve Yükseköğretim Kurulunca” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
14 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 47 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan “ve Yükseköğretim Kurulunca” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
için Devlet memur aylık katsayısının (2000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.
Herhangi bir nedenle bir yıl içinde yıllık izin, hastalık ve mazeret izinleri hariç dört veya üst üste iki toplantıya katılmayan koruma bölge kurulu üyelerinin üyelikleri sona erer.
Madde 56 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)
Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli:
Madde 57 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/14 md.)
Koruma bölge kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir.
a) Bakanlıkça tespit edilen veya ettirilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının tescilini yapmak,
b) Korunması gerekli kültür varlıklarının gruplandırılmasını yapmak,
c) Sit alanlarının tescilinden itibaren üç ay içinde geçiş dönemi yapı şartlarını belirlemek, *
d) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişikliklerini inceleyip karar almak, * 15
e) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının koruma alanlarının tespitini yapmak,
f) Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarından özelliklerini kaybetmiş olanlarının tescil kaydını kaldırmak,
g) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar almak. *
(Ek fıkra: 4/2/2009-5835/3 md.) 16/6/2005 tarihli ve 5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun uyarınca ilan edilen yenileme bölgelerinde yenileme projelerini onaylamak üzere 5366 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları da bu maddede belirtilen işleri yapmakla görevli ve yetkilidir.
(Değişik fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Koruma bölge kurullarının başkan ve yardımcıları, üyeler arasından kurulca seçilir. Başkanın yokluğunda kurula, başkan yardımcısı başkanlık eder.
(Değişik fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Koruma bölge kurulları, toplantıya katılması gereken üyelerin salt çoğunluğuyla toplanır ve toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile karar alırlar. (Değişik ikinci cümle: 8/8/2011-KHK-648/48 md. ) Ancak karar yeter sayısı dörtten az olamaz. Alınan kararlar bu Kanun ve ilke kararlarındaki dayanakları ile bilimsel gerekçeleri belirtilerek yazılır.
15 Bu bent hükmünün uygulanmasında 19/10/1989 tarih ve 383 sayılı KHK'nin 25 inci maddesine bakınız.
*14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, 57 nci maddenin (c) bendinde yer alan “bir ay”ibaresi, “üç ay”; (d) bendinde yer alan “onamak” ibaresi, “karar almak”; (g) bendinde yer alan “ilgili” ibaresi, “sit alanlarına ilişkin”olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(Değişik fıkra: 4/2/2009-5835/3 md.) Koruma bölge kurullarının teknik ve idari hizmetleri, koruma bölge kurulu müdürlükleri tarafından yürütülür. Üçten fazla koruma bölge kurulu bulunan illerde, kurullar arasında teknik ve idari işlerde koordinasyonu sağlamak üzere koruma bölge kurulları koordinasyon müdürlüğü kurulur. Koruma bölge kurulu müdürlükleri, koruma bölge kurulları koordinasyon müdürlüğüne bağlı olarak çalışır.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Koruma bölge kurulu, belgeleri tam olarak koruma bölge kuruluna ibraz edildiği tarihten itibaren, koruma amaçlı imar plânlarını en geç altı ay, uygulamaya yönelik projeleri ise en geç üç ay içinde karara bağlar.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında, 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tâbi olmayan tadilat ve tamiratlar; özgün biçim ve malzemeye uygun olarak, bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş idarelerin izin ve denetimi ile yapılır. Bunların dışında her türlü inşaî ve fizikî müdahale koruma bölge kurulunun izni ile yapılır.
(Ek fıkra: 8/8/2011-KHK-648/48 md. ) Koruma, Uygulama ve Denetim Bürosu kurulmamış yerlerde taşınmaz kültür varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında, 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratlar koruma bölge kurulu müdürlüğünün izin ve denetiminde yapılır.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.)Ancak, koruma amaçlı imar plânı onaylanmış sit alanlarında, taşınmaz kültür varlığının bulunduğu parseller dışındaki inşaî ve fizikî müdahaleler, koruma amaçlı imar plânı hükümleri doğrultusunda, bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş idarelerin izin ve denetimi ile yapılır.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Vakıflar Genel Müdürlüğü idare ve denetiminde olan mazbut vakıfların veya mülhak vakıfların mülkiyetindeki kültür varlıklarının 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tâbi olmayan tadilat ve tamiratları, özgün biçim ve malzemeye uygun olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünce yaptırılır.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.)Taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların koruma alanlarında yapılan tadilat ve tamiratlara ilişkin uygulama öncesi ve sonrasına ait rapor ve belgeleri, ilgili idareler ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce ilgili koruma bölge kurulu müdürlüklerine gönderilir.
(Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.)Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Koruma Bölge Kurullarının oluşumu:
Madde 58 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/15 md.)
Koruma Bölge Kurulları aşağıda belirtilen üyelerden oluşur;
a) Arkeoloji, sanat tarihi, hukuk, mimari ve şehir plancılığı konularında uzmanlaşmış kişiler arasından Bakanlıkça seçilecek yedi temsilci, * 16
b) (Mülga: 8/8/2011-KHK-648/49 md. )
c) Görüşülecek konu, belediye sınırları içinde ise ilgili belediye başkanı veya teknik temsilcisi, dışında ise ilgili valilikçe seçilecek teknik temsilci,
16 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 49 uncu maddesi ile bu bentte yer alan “beş” ibaresi “yedi” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. *14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, 58 inci maddenin (a) bendinde yer alan “müzecilik”ibaresi, “hukuk”; “üç” ibaresi,“beş”; (d) bendinde yer alan “iki” ibaresi, “bir”; (f) bendinde yer alan “Orman Genel Müdürlüğü” ibaresi, “Çevre ve Orman Bakanlığı” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
d) Görüşülecek konu, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile ilgili ise Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünden bir teknik temsilci, *
e) Görüşülecek konu, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile ilgili ise Vakıflar bölge müdürü veya teknik temsilcisi,
f) Görüşülecek konu, Çevre ve Orman Bakanlığı ile ilgili ise konuyla ilgili teknik temsilci. 17
g) (Ek:14/7/2004 – 5226/12 md.) Görüşülecek konunun müze müdürlüğünü ilgilendirmesi halinde ilgili müze müdürü.
Ayrıca kurula oy hakkı olmamak kaydıyla danışman uzman çağırılabilir.
(Değişik fıkra: 8/8/2011-KHK-648/49 md. )Koruma bölge kurulunun gündemiyle ilgili meslek odaları, koruma bölge kurulu müdürlüğünün davetiyle toplantılara gözlemci olarak katılabilir.
Madde 59 – 60 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)
Kararlara uyma zorunluluğu18
Madde 61 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.;Yeniden düzenleme:14/7/2004 – 5226/13 md.)
Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorundadır. Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları Resmî Gazetede yayımlanır.
(Değişik fıkra : 8/8/2011-KHK-648/50 md. ) Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar, Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır.
(Değişik fıkra : 8/8/2011-KHK-648/50 md. ) Bu itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itiraz konuları ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak itirazlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
Kurul Üyelerinin yolluk ve gündelikleri:
Madde 62 – Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulları üyelerinden umumi harcırah hükümlerine tabi bulunanların kurul toplantıları için memuriyet mahalleri dışındaki seyahatlerinde yol giderleri ve gündelik, tabii üyelere mensup oldukları kurumlarınca; diğer üyelere, Kültür ve Turizm Bakanlığınca ödenir.
Kurullarla ilgili yönetmelik:
Madde 63 – Yüksek Kurul ile Bölge Kurullarının görev, yetki ve sorumlulukları ile bu Kurulların kendi aralarındaki ve Kültür ve Turizm Bakanlığıyla olan ilişkileri bir yönetmelikle düzenlenir.
17 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, 58 inci maddenin (a) bendinde yer alan “müzecilik”ibaresi, “hukuk”; “üç” ibaresi,“beş”; (d) bendinde yer alan “iki” ibaresi, “bir”; (f) bendinde yer alan “Orman Genel Müdürlüğü” ibaresi, “Çevre ve Orman Bakanlığı” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 18 Bu madde başlığı maddeyi yeniden düzenleyen 5226 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle düzenlenmiştir.
ALTINCI BÖLÜM
İkramiye ve Cezalar
Kültür varlıklarını bulanlara verilecek ikramiye:
Madde 64 – Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yer üstünde, yer altında ve su altında bulunan taşınır kültür varlıklarını 4 üncü maddede yazılı makam ve mercilere, aynı maddede yazılı süreler içerisinde haber verenlere:
a) Bulunan varlık, bunların mülkü içinde ise bu Kanunun 24 üncü ve 25 inci maddeleri uygulanır. Ayrıca ikramiye verilmez.
b) Bulunan varlık başkasının mülkü içinde ise Kültür ve Turizm Bakanlığınca varlığın değeri dikkate alınarak, takdir olunacak bedelin % 80'i ikramiye olarak bulan ile mülk sahibi arasında yarı yarıya paylaştırılır.
c) Kültür varlığı Devlete ait arazide bulunmuş ise, takdir olunacak bedelin % 40'ı bulana ikramiye olarak verilir.
d) Nerede bulunursa bulunsun haber verilen kültür varlığı korunması gerekli nitelikte olmadığı takdirde haber verenlere bu Kanunun 25 inci maddesindeki işlem uygulanır. Ayrıca ikramiye verilmez.
e) Nerede olursa olsun yeni bulunup da 4 üncü maddede yazılı süreler içinde haber verilmediğinden dolayı gizlenmiş sayılan kültür varlıklarını haber verenler ile, bunları yakalayan kamu görevlilerine, 1905 sayılı "Menkul ve Gayrimenkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun"da taşınır mallar için gösterilen oranlar dahilinde tespit edilen bedel ikramiye olarak verilir.
f) Yukarıdaki fıkralardan herhangi biri uyarınca kültür varlıklarını bulan, haber veren veya yakalayan kişiler birden fazla ise verilecek ikramiyeler bunlar arasında eşit olarak paylaştırılır.
g) Yukarda belirtilen ikramiyelerin tahakkuk ve tediyesine ait işlemler Maliye ve Kültür ve Turizm bakanlıklarınca birlikte hazırlanacak yönetmelik esaslarına göre yapılır.
Cezalar:
Madde 65 – (Değişik: 23/1/2008-5728/408 md.)
a) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına veya her ne suretle olursa olsun zarara uğramalarına kasten sebebiyet verenler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.
Bu fiiller, korunması gerekli kültür ve tabiat varlığını yurt dışına kaçırmak maksadıyla işlenmiş ise, verilecek cezalar bir kat artırılır.
b) Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarına, koruma amaçlı imar plânlarına ve koruma bölge kurullarınca belirlenen koruma alanlarında öngörülen şartlara aykırı izinsiz inşaî ve fizikî müdahale yapanlar veya yaptıranlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.
c) Bu Kanuna aykırı olarak yıkma veya imar izni veren kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.
d) Bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş idarelerden bu Kanunun 57 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkraları uyarınca izin almaksızın veya izne aykırı olarak tamirat ve tadilat yapanlar ile izinsiz inşaî ve fizikî müdahale yapanlar veya yaptıranlar altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılırlar.
Usulsüz belge verenler, ilan ve tebligat yapanlar:
Madde 66 – (Değişik: 23/1/2008-5728/409 md.)
Bu Kanunun 16 ncı maddesinde yer alan yasaklara aykırı olarak belge verenler, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile; bu Kanunun 7 nci maddesinde yer alan ilan veya tebligatı bilerek, süresinde usulüne uygun yapmayanlar ise, üç aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılırlar.
Haber verme sorumluluğuna ve kültür varlığı ticaretine aykırı hareket edenler 19 Madde 67 – (Değişik: 23/1/2008-5728/410 md.)
Kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili olarak bildirim yükümlülüğüne mazereti olmaksızın ve bilerek aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bildirimi yapılmamış olan kültür ve tabiat varlığını satışa arzeden, satan, veren, satın alan, kabul eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, bu durumda birinci fıkrada tanımlanan suçtan dolayı ayrıca cezaya hükmolunmaz.
Ticareti yasak olmayan taşınır kültür varlıklarının izinsiz olarak ticaretini yapan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Yurt dışına çıkarma yasağına aykırı hareket edenler:
Madde 68 – (Değişik: 23/1/2008-5728/411 md.)
Kültür ve tabiat varlıklarını bu Kanuna aykırı olarak yurt dışına çıkaran kişi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Tetkik ve kontrole muhalefet:
Madde 69 – (Değişik: 23/1/2008-5728/412 md.) Bu Kanunun 29 uncu maddesinde yer alan tetkik ve kontrole muhalefet edenler ile 41 inci maddede
yer alan nakil işlerine aykırı hareket edenler altı aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılırlar.
Özel mülkiyete konu olanlar:
Madde 70 – (Değişik: 23/1/2008-5728/413 md.)
19 Bu madde başlığı “Haber verme sorumluluğuna - kültür varlığı ticaretine ve ikametgahı ticarethane olarak gösterme yasağına aykırı hareket edenler:” iken, 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 410 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Bu Kanunun 24 üncü maddesine aykırı hareket edenler bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılırlar.
Kazı, sondaj ve araştırmaya ilişkin hükümlere aykırı hareket:
Madde 71 – (Değişik: 23/1/2008-5728/414 md.)
Bu Kanunun 38, 42 ve 43 üncü maddelerine aykırı hareket edenler yüz günden az olmamak üzere adlî para cezasıyla cezalandırılırlar.
Kamu personeline ilişkin kararlar:
Madde 72 – Bu Kanunun uygulanmasında, görevli kamu personeli hakkında yapılacak iş ve işlemler ve alınacak her türlü kararlar ve bu kararlara karşı yapılacak itirazlar, öncelikle incelenir ve sonuçlandırılır.
Özel müze ve koleksiyonculara ilişkin hükümlere aykırı hareket:
Madde 73 – (Değişik: 23/1/2008-5728/415 md.) Bu Kanunun 26 ve 30 uncu maddelerine aykırı davrananlara, suç daha ağır bir cezayı
gerektirmiyorsa üç aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası verilir. İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar:
Madde 74 –(Değişik: 23/1/2008-5728/416 md.)
Kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir.
İzinsiz olarak define araştıranlar, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, bu fiillerin yurt dışına kültür varlıklarını kaçırma amacıyla veya kültür varlıklarının korunmasında görevli kişiler tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır.
Kişinin bu maddede tanımlanan suçları işlemek suretiyle bulduğu kültür varlığını soruşturma başlamadan önce mahallî mülkî amire teslim etmesi hâlinde, mahkeme verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapabilir.
İzinsiz olarak define araştıran kişinin, hakkında kovuşturma başlayıncaya kadar, kendisini bu fiili işlemeye gerekli cihazları temin etmek suretiyle sevk eden kişilerin kimliklerini açıklaması ve yakalanmasını sağlaması hâlinde, mahkeme verilecek cezada indirim yapabileceği gibi, ceza verilmesine yer olmadığına da karar verebilir.
Elkoyma ve müzeye teslim 20
Madde 75 – (Değişik: 23/1/2008-5728/417 md.) Bu Kanun kapsamında kalan suçlar nedeniyle elkonulan taşınır kültür ve tabiat varlıkları müzeye
teslim edilir. YEDİNCİ BÖLÜM
20 Bu madde başlığı “Cezaların artırılması:” iken, 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 417 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Diğer Hükümler
Yürürlükten kaldırılan kanunlar:
Madde 76 – 28/2/1960 tarih ve 7463 sayılı "Hususi Şahıslara Ait Eski Eserlerle Tarihi Abidelerin istimlaki Hakkında Kanun"; 25/4/1973 tarih ve 1710 sayılı "Eski Eserler Kanunu"; 2/7/1951 tarih ve 5805 sayılı "Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Teşkiline ve Vazifelerine Dair Kanun" ile 18/6/1973 tarih ve 1741 sayılı "Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Teşkiline ve Vazifelerine Dair 2 Temmuz 1951 tarihli ve 5805 sayılı Kanunda Bazı Değişiklikler Yapılması Hakkında Kanun" yürürlükten kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 – (17/6/1987 tarih ve 3386 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile eklenen ek madde hükmü olup teselsül için numaralandırılmıştır.;Değişik:14/7/2004 – 5226/17 md.)
Bu Kanunda yer alan "Koruma Kurulu" ibareleri "koruma bölge kurulu" olarak değiştirilmiştir.
Alan yönetimi, müze yönetimi ve anıt eser kurulu Ek Madde 2 – (Ek:14/7/2004 – 5226/17 md.) Yönetim alanlarında alan yönetimi, ulusal nitelikli müzelerde ise müze yönetimi, anıt eserlerde anıt
eser kurulu kurulur. a) Yönetim alanları ile bunların bağlantı noktalarının korunması, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi
amacıyla kentsel sitlerde birden fazla belediyeyi ilgilendirmesi halinde büyükşehir belediyesi eşgüdümünde ilgili belediyeler, tek bir belediyenin görevi alanına girmesi halinde ilgili belediye, diğer yerlerde ise Bakanlıkça yönetim plânı taslağı hazırlanır veya hazırlattırılır.
Hazırlanan taslağın karara bağlanması ve uygulanması konusunda önerilerde bulunmak amacıyla, alanda mülkiyet hakkı bulunanlar, meslek odaları ve sivil toplum örgütleri ile üniversitelerin ilgili bölüm temsilcilerinden oluşan bir danışma kurulu kurulur.
Eşgüdümün sağlanması amacıyla, kentsel sitlerde ilgili belediye diğer yerlerde Bakanlıkça bir alan başkanı belirlenir. Bakanlıkça belirlenen alan başkanlığı görevini fiilen yürütenlere, Devlet memurları aylık katsayısının (20000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşmamak kaydıyla Bakan tarafından belirlenecek miktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaksızın çalışmayı takip eden her ay başında Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü bütçesinden ödeme yapılır.
Yönetim plân taslağı kapsamında hizmetine ihtiyaç duyulan idarelerin birer temsilcisi ve danışma kurulunca seçilecek iki üyenin katılımıyla eşgüdüm ve denetleme kurulu kurulur. Alan başkanı, kurulun da başkanıdır. Kurul, bu taslağı inceleyip mutabakata varmak suretiyle yönetim plânını altı ay içerisinde onaylamaya ve bu plânın uygulanmasını denetlemeye yetkilidir.
Kurulun denetim görevini yerine getirebilmesi amacıyla ilgili kurum uzman personelinden ve denetim elemanlarından oluşan bir denetim birimi kurulabilir. Bu birim, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile üçüncü kişilerden yönetim plânı ve uygulaması ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir.
Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, eşgüdüm ve denetleme kurulunca onaylanan yönetim plânına uymak, ilgili idareler, plân kapsamındaki hizmetlere öncelik vermek ve bu amaçla bütçelerine gerekli ödenekleri ayırmak zorundadır.
b) Bakanlıkça belirlenen ulusal nitelikli müzelerde, müze başkanı ve ona bağlı müze müdürü ile işletme müdürü ve müze kurulundan oluşan müze yönetimi kurulur.
Müzelerde; kayıt, tescil, envanter, depolama, eserlerin her türlü bakım ve onarımı, sergilenmesi ve korunması, kültürel, eğitim ve bilimsel faaliyetler müze müdürü tarafından; tanıtım, satış üniteleri yönetimi, etkinlik organizasyonu, ziyaretçi yönetimi, çevre düzenlemesi, bakım-onarım, temizlik işleri işletme müdürü tarafından yürütülür.
Müze başkanı, kendisine bağlı müdürlüklerin faaliyetlerinin eşgüdüm ve denetimi ile müzenin ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar nezdinde temsiline yetkilidir.
Müze başkanlığı görevini yürütmek üzere; arkeoloji, sanat tarihi, antropoloji, etnoloji, iktisat, işletme, kamu yönetimi gibi dallarda eğitim görmüş kimseler arasından Bakanlıkça bir müze başkanı atanır.
Tüm müzelerde o müzeye münhasıran ayrıca müze kurulu oluşturulur. Müze kurulu müzenin bulunduğu yerdeki üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri, meslek odaları, sivil toplum örgütü temsilcileri ve yerel yönetimlerin temsilcileri ile müzeye bağışta bulunanlardan Bakanlıkça uygun görülen kişilerden oluşur. Müze kurulu, bünyesinden bir başkan seçer.
Müze kurulunun görüşleri doğrultusunda müze için mekansal ve fiziksel gelişim, tematik gelişim ve vizyon, eser, koleksiyon korunması ve geliştirilmesi, tanıtım ve teşhir gibi konuları kapsayan yıllık ve beş yıllık koruma ve geliştirme projesi hazırlanır. Koruma ve geliştirme projesi kapsamında uygulamaları denetlemek, müzenin tanıtımını yapmak, müzeye bağış toplamak, onursal müze dostu ödülü vermek müze kurulunun yetkisindedir. Müze kurulu müzenin işleyişine dair her yıl düzenli olarak rapor hazırlar. Bakanlık bu raporları değerlendirmeye almak zorundadır.
c) Taşınmaz kültür varlığı niteliğindeki anıt eserler için ise, o esere münhasır anıt eser kurulu oluşturulur. Kurul; eserin bulunduğu yerdeki üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri, meslek odaları, sivil toplum örgütü temsilcileri ve yerel yönetimlerin temsilcileri ile eserin korunması ve geliştirilmesi için bağışta bulunanlardan Bakanlıkça uygun görülen kimseler ile bu eserler için tasarruf yetkisine sahip idarenin temsilcisinden oluşur. İlgili idarenin temsilcisi bu kurulun başkanıdır.
Kurul, eser için mekansal ve fiziksel gelişim, tematik gelişim ve vizyon, eserin korunması ve geliştirilmesi, tanıtım ve teşhir gibi konuları kapsayan yıllık ve beş yıllık koruma ve geliştirme projesi hazırlar. Koruma ve geliştirme projesi kapsamındaki uygulamalar, anıt eserin tanıtımını yapmak, anıt eser için bağış toplamak, onursal ödüller vermek anıt eser kurulunun yetkisindedir. Kurul; eserin korunması, yaşatılması ve geliştirilmesine ilişkin her yıl düzenli olarak rapor hazırlar. İlgili idareler bu raporları değerlendirmeye almak zorundadır.
Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Ek Madde 3 – (Ek:14/7/2004 – 5226/17 md.) 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, 4533 sayılı Gelibolu Yarımadası Tarihi Millî Parkı Kanunu ile belirlenen alanlarda ek-2 maddenin (a) fıkrası hükümleri uygulanmaz.
Ek Madde 4 – (Ek: 8/8/2011-KHK-648/51 md. )
Taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak bu Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkili bakanlık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığıdır.
Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili hususlarda karar almak ve bu Kanunda öngörülen diğer iş ve işlemlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmak üzere; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarının veya ilgili Müsteşar Yardımcısının başkanlığında, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü, söz konusu varlıkların ve alanların özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış biolog, peyzaj mimarı, ziraat, çevre, orman ve su ürünleri mühendisleri ve hukukçular ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun görülecek uzmanlardan Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve taşrada Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcisinin başkanlığında, aynı meslek alanlarından yeterli sayıda uzmanın katılması suretiyle yeteri kadar Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu teşkil edilir. Bu komisyonların iş, işlem ve kararları konusunda, bu Kanunun Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulları ile ilgili hükümleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan ilke kararları çerçevesinde kıyasen uygulanır.
Bu Kanunda Koruma Yüksek Kurulunca alınması öngörülen kararlar, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölge
kurullarınca alınması öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur.
Bu Kanunda ve diğer mevzuatta tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından Koruma Yüksek Kuruluna ve koruma bölge kurullarına yapılan atıflar ilgisine göre Koruma Merkez Komisyonuna ve koruma bölge komisyonlarına yapılmış sayılır ve ilgili maddelerde geçen Koruma Yüksek Kurulundan Koruma Merkez Komisyonu ve koruma bölge kurullarından koruma bölge komisyonları anlaşılır.
(Ek fıkra: 23/8/2011-KHK-653/18 md. )Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarında görev alanlara 55 inci maddede belirtilen esaslar çerçevesinde huzur hakkı ödenir.
Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili iş, işlem ve kararlara ilişkin usul ve esaslar ile bu konularda görev yapacak komisyonların teşkili, çalışma usul ve esasları Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.
Geçici Madde 1 – Bu Kanunun 7 nci maddesine göre tespit ve tescil işlemleri yapılırken, 19 uncu yüzyıl sonuna kadar olan döneme ait taşınmaz kültür varlıklarının malikleri, bunların korunmalarına gerek olmadığının tespitini Kültür ve Turizm Bakanlığından isteyebilirler. Kültür ve Turizm Bakanlığı yönetmeliğe uygun bilgileri içeren bu başvuruları, görevlendirdiği uzmanlara incelettirerek, en geç üç ay içinde, Yüksek Kurula iletir. Yüksek Kurul en geç altı ay içinde konuyu inceleyip karara bağlar.
Geçici Madde 2 – Gerçek ve tüzelkişiler, koleksiyoncular, bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde,ellerinde bulunan korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarını, menşe göstermeksizin, 24 ve 25 inci maddelere göre Devlet müzelerine satabilir veya envanter defterlerine kayıt ederek en yakın müzeye onaylatmaları şartıyla Kanunun 24 üncü maddesi hükmünden yararlanabilirler.
Geçici Madde 3 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/16 md.)
Kültür ve tabiat varlıklarını koruma kurulları, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurullarına, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu büro müdürlükleri, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu müdürlüklerine dönüşür.
Kanunda belirtilen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde çıkarılır. Bu düzenlemeler yapılıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 4 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)
Geçici Madde 5 – Bu Kanunda belirtilen yönetmelikler, Kanunun yayımlanmasından itibaren en geç altı ay içinde hazırlanarak yürürlüğe konur.
Bu yönetmelikler Resmi Gazetede yayımlanır.
Geçici Madde 6 – Genel Kadro Kanunu çıkıncaya kadar, bölge kurulları için bu Kanuna ekli bulunan kadro cetveli uygulanır.
Geçici Madde 7 – (Ek: 22/5/2007-5663/2 md.)
Kadastrosu devam eden taşınmazların sınırlandırma ve tespiti işleri ile devam eden davalarda da bu Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanır. Sınırlandırma ve tespitleri henüz askı ilanına alınmamış taşınmazların kadastro tutanakları kadastro komisyonuna intikal ettirilmek suretiyle bu
________ __________________________________________________ ___________
Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasına uygun hale getirilir. 27/7/2004 tarihinden itibaren yapılan kadastro çalışmaları sonucu zilyetlik şartları oluştuğu halde sit alanlarında kalması nedeniyle Hazine adına tespit ve tescili yapılmış taşınmazlardan 1 ve 2 nci derece arkeolojik sit alanları dışında kalan sit alanlarındaki taşınmazların kadastro tutanaklarında zilyet veya hak sahibi olarak belirtilen kişilerin veya mirasçılarının, Kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde mahalli Maliye kuruluşlarına müracaatları halinde Maliye kuruluşunun talebi ile harca tâbi olmadan re'sen ilgilisi adına tescilleri yapılır.
Geçici Madde 8 – (Ek: 4/2/2009-5835/4 md.)
11/3/2005 tarihinden önce bir şekilde koleksiyoncular tarafından edinilmiş ve bağlı bulunduğu müzedeki envanter defterine kaydı yaptırılmış taşınmaz kültür varlıkları, koleksiyoncular arasında hiçbir surette değiştirilemez ve satılamaz. Ancak bu taşınmaz kültür varlıklarından; müze ve ören yerlerindeki eserlerin bütünleyicisi olduğu tespit edilen parçalar ile müze koleksiyonlarını tamamlar nitelikte olanları Kültür ve Turizm Bakanlığının bedelsiz olarak alma hakkı saklıdır.
Geçici Madde 9 – (Ek: 8/8/2011-KHK-648/52 md. )
Tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanması öngörülen yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce yürürlüğe girmiş olan yönetmeliklerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
Geçici Madde 10 – (Ek: 8/8/2011-KHK-648/52 md. )
Koruma bölge kurullarının mevcut üyelerinin görevleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sona erer.
Yürürlük:
Madde 77 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 78 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
2863 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
3386 — 24/6/1987
4629 –– 1/1/2002 ta-
rihinden geçerli
olmak üzere
3/3/2001 tarihinde
Değiştiren Yürürlüğe
Kanun 2863 sayılı Kanunun değişen maddeleri giriş tarihi
________ __________________________________________________ ___________
5177 7 ve 53 5/6/2004
5226 3,6,9,10,11,12,15,17,18,55,57,58,61,
65,75, ,Ek Maddeler 1,2,3,Geçici Madde 3 27/7/2004
5571 12 13/1/2007
5663 Madde 11 ve Geçici Madde 7 30/5/2007
5728 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 73, 74, 75 8/2/2008
5835 12, 55, 57, Geçici Madde 8 11/2/2009
5917 15 10/7/2009
KHK/648 3, 17, 18, 48, 51, 53, 55, 57, 58, 61, Ek Madde 4, 17/8/2011
Geçici Madde 9, Geçici Madde 10
KHK/653 Ek Madde 4 17/9/2011
Law on the Conservation of Cultural and Natural Property
Law Number: 2863
Published in the Official Gazette on: 23/07/1983 number: 18113
CHAPTER ONE
General Provisions
Aim:
Article 1 – The aim of this law is to define movable and immovable cultural and natural property to be protected, regulate proceedings and activities, describe the establishment and duties of the organization that shall set principles and take implementation decisions in this field.
Scope: Article 2 – This Law covers issues regarding movable and immovable cultural and natural property to be protected and the relevant duties and responsibilities of real and legal persons.
Definitions and abbreviations:
Article 3 –Definitions and abbreviations used in this law:
a) Definitions: (1) (Amended:14/07/2004 – 5226/1. article)"Cultural property” shall refer to movable and immovable property on the ground, under the ground or under the water pertaining to science, culture, religion and fine arts of before and after recorded history or that is of unique scientific and cultural value for social life before and after recorded history.
(2) "Natural property" shall refer to all assets on the ground, under the ground or under the water pertaining to geological periods, prehistoric periods until present time, that are of unique kind or require protection due to their characteristics and beauty.
(3) "Conservation site" shall be cities and remains of cities that are product of various prehistoric to present civilizations that reflect the social, economic, architectural a.s. characteristics of the respective period, areas that have been stages of social life or important historical events with a concentration of cultural property and areas the natural characteristics of which have been documented to require protection.
(4) "Conservation" shall mean all conservation, maintenance, restoration works and function modification of immovable cultural and natural property and the conservation, maintenance, repair and restoration works of movable property.
(5) "Conservation zone" shall mean an area to be protected mandatory with activities to conserve its cultural and natural property or its historical environment.
(6) (Amended: 17/06/1987 3386/1 article) "Evaluation" shall mean the exhibition, organization, use and scientific promotion of cultural and natural property.
(7) (Added:14/07/2004 – 5226/1 article) "Archaeological site" shall mean an area where manmade cultural and natural property converges as the product of various prehistoric to present civilizations, that is adequately defined by topography and homogenous, at the same time historically, archeologically, artistically, scientifically, socially or technically valuable, and exhibits partial structures.
(8) (Added:14/07/2004 – 5226/1 article) "Conservation plan" shall mean the plan of a conservation site as defined by the law, of the scale prescribed for a master and implementation development plan comprising the entirety of objectives, tools, strategies, planning decisions, positions, planning notes, explanation reports, drafted in a way to entail strategies on job creation and value addition, principles of conservation, terms and conditions of use, settlement limitations, rehabilitation, areas and projects of renewal, implementation phases and programmes, open space systems, pedestrian walkways, vehicle transport, design principles of infrastructure facilities, densities and parcels of land designs, local ownership, participatory area management models on the basis of financial principles of implementation, improving the social and economic structure of households and offices situated in the conservation site on existing maps on the basis of field studies providing archaeological, historical, natural, architectural, demographic, cultural, socioeconomic, ownership and settlement data taking into account surrounding interactive areas with the view of protecting cultural and natural property in line with the sustainability principle.
(9) (Added:14/07/2004 – 5226/1 article) "Landscaping project" shall mean projects by the scale of 1/500, 1/200
and 1/100 taking into account the unique characteristics of each architectural site with the view of protecting the archaeological potential of the area, controlled opening of the area to visitors, promotion, solving existing problems related to use and circulation and meeting the area’s needs through modern stateoftheart facilities.
(10) (Added:14/7/2004 – 5226/1 article) "Management site" shall mean an area that is delineated by the Ministry by obtaining the view of the relevant administrations to ensure coordination in planning and conservation with the competent central and local administrations and civil society organizations with the aim of effective protection, revitalization, evaluation, development of conservation sites, architectural sites and surrounding interactive areas in their natural beauty around a specific vision and theme and meeting the community’s cultural and educational needs.
(11) (Added: 14/07/2004 – 5226/1 article) "Management plan" shall mean a plan revised on a fiveyearly basis drafted with the view of protecting the management area, ensuring its revitalization, evaluating, also indicating the annual and fiveyearly implementation phases and budget for the conservation and development project prepared by taking into account the operational project, excavation plan and landscaping project or conservation plan.
(12) (Added:14/07/2004 – 5226/1 article) "Junction point" shall mean cultural property not within the boundaries of the management area, but associated with the same in terms of management and development on the basis of archaeological, geographical, cultural and historical considerations or the same vision or theme.
b) (Amended: 17/06/1987 3386/1 article) Abbreviations:
(1) "Ministry" shall mean the Ministry of Culture and Tourism, (2) "Superior Council for Conservation" shall mean the Superior Council for the Conservation of Cultural and Natural Property, (3)(Amended:14/07/2004 – 5226/1 article) "Regional Council for Conservation" shall mean the Regional Council for the Conservation of Cultural and Natural Property.
Obligation to notify: Article 4 – Persons that discover movable and immovable cultural and natural property, owners, proprietors or occupants that know or have recently found out about the existence of cultural and natural property on the land they own or use shall be obliged to notify the nearest museum directorship or the village headman or the local administrators of other places within at the latest three days.
If such property is in military garrisons and restricted areas, the relevant command levels shall be notified in line with the relevant procedure.
The village headman, the local administrator receiving such notification or the relevant authorities that are directly notified of such property shall take the necessary measures to protect and secure such property. The village headman shall notify the nearest local administrator as of the situation and the measures taken on the same day. The local administrator and other authorities shall notify in writing the Ministry of Culture and Tourism and the nearest museum directorship within ten days.
Upon receiving this notification, the Ministry and Museum Director shall instigate due proceedings as soon as possible in line with the provisions of this law.
Quality of state property:
Article 5 – Immovable property belonging to the state, public institutions and organizations and movable and immovable cultural and natural property to be protected that is known to exist or will be discovered on an immovable property owned by real and legal persons subject to civil law shall have the quality of state property. Registered and annexed foundation property subject to a separate status due to its special qualities shall not be covered by this provision.
CHAPTER TWO
Immovable cultural and natural property to be protected
Immovable cultural and natural property to be protected:
Article 6 – The following is immovable cultural and natural property to be protected: a) Natural property to be protected and the immovable property built until the end of the 19th century, b) The immovable property created after the mentioned date that the Ministry of Culture and Tourism deems necessary to be protected considering its importance and characteristics,
c) Immovable cultural property situated in the conservation site,
d) Buildings that were stages of great historic events during the National War of Independence and the Foundation of the Republic of Turkey that are not subject to time and registration rules due to their importance for national history, areas to be identified as such and houses used by Mustafa Kemal ATATÜRK,
However, the immovable property not decided to be protected by the Conservation Councils on the basis of their architectural, historical, aesthetic, archaeological and other important characteristics shall not be regarded as immovable cultural property to be protected.
Rockcut tombs, stones with inscription, painting, and relief, cave paintings, mounds (höyük), tumuli, archaeological sites, acropolis and necropolis, castle, fortress, tower, wall, historic barrack, bastion and fortification with their fixed weaponry, ruins, caravanserai, khan, public bath and madrasah, cupola, tomb and tablets, bridges, aqueducts, waterways, cisterns and wells, ancient road ruins, stones indicating distance, stones with holes delineating ancient borders, obelisks, altars, shipyards, quays, ancient palaces, pavilions, dwellings, waterside residences and mansions, mosques, masjids, musallahs, namazgahs, fountains and sebils, imarethane (communal kitchen), mint, şifahane (hospital), muvakkithane (room for the mosque timekeeper), simkeşhane (silver shop), tekke (dervish lodge) and zaviyahs, cemeteries, hazire (graveyard), arasta, bedesten, bazaar, sarcophagi, stelae, synagogue, basilica, church, monasteries, külliye (complex of buildings adjacent to a mosque), ancient monuments and mural ruins, frescoes, reliefs, mosaics, chimney rocks a.s. immovable are examples of immovable cultural property.
Historic rock shelters, tree and tree populations with special characteristics a.s. are examples of immovable natural property.
Identification and registration: Article 7 – (Amended: 17/06/1987 3386/2 article)
(Amended first paragraph: 26/05/20045177/26 article) The identification of immovable cultural and natural property and natural sites shall be coordinated by the Ministry of Culture and Tourism by obtaining the view of the relevant institutions and organizations the activities of which will be affected.
Such identification shall take into account the history, art, region and other characteristics of the cultural and natural property. An adequate number of antiquities of exemplary nature reflecting the characteristics of the period they pertain to shall be identified as cultural property to be protected to the extent of the means of the state.
Following identification, the immovable cultural and natural property to be protected shall be registered with a decision to this end by the Regional Council for Conservation.
Procedures, principles and criteria regarding the identification and registration process shall be specified in the regulation.
Immovable cultural and natural property owned by registered and annexed foundations administered and controlled by the General Directorate for Foundations, mosques, tombs (türbe), caravanserais, madrasahs, khans, public baths, masjids, zaviyahs, sebils, mevlevihanes (lodge of Mevlevi dervishes), fountains a.s. immovable cultural and natural property to be protected owned by real and legal persons shall be identified and inventoried by the General Directorate for Foundations.
Publication and notification of these decisions and their entries into the title deeds register shall be specified in a regulation.
Decisionmaking powers related to the conservation site:
Article 8 – Conservation Councils shall identify the conservation site of the cultural and natural property to be protected that has been registered according to article seven, and make decision on whether or not to build and install in this area. The decision of the Conservation Councils can be objected to according to paragraph two of article 61.
An adequate area shall be designated for the conservation of cultural and natural property to be protected and the preservation of its appearance and cohesion with its surroundings. The related principles shall be specified in a regulation to be drafted by the Ministry of Culture and Tourism.
Prohibition of unauthorized intervention and use:
Article 9 – (Amended: 14/07/2004 5226/3 article) Immovable cultural and natural property to be protected and conservation sites shall not be interfered with physically or by any way of construction, and used for service or modified for use contrary to the decisions of the Regional Conservation Councils within the framework of the resolutions of the Superior Council for Conservation. Substantial repair, construction, installation, sounding, partial or complete demolition, incineration, excavation or similar works shall be regarded as physical intervention and intervention by way of construction.
Authorities and methods: Article 10 – The Ministry of Culture and Tourism shall be authorized to take the necessary measures or have others take the necessary measures to conserve immovable cultural and natural property, regardless of ownership or administration, control or have public institutions and organizations, municipalities and governorships carry out control. (1)
The Presidency of the Turkish Grand National Assembly shall guarantee the conservation of cultural and natural property administered and controlled by the Turkish Grand National Assembly.
To ensure conservation the Ministry of Culture and Tourism shall provide technical assistance and cooperation, if necessary.
The Ministry of National Defense shall conserve and evaluate cultural and natural property under its administration and control or along the borders and in restricted zones. Such conservation shall be agreed upon by protocol between the Ministry of National Defence and the Ministry of Culture and Tourism.
(Amended: 17/06/1987 3386/4 article) Immovable cultural and natural property owned by registered and annexed foundations administered and controlled by the General Directorate for Foundations, mosques, tombs (türbe), caravanseries, medreses, khans, public baths, masjids, zaviyahs, mevlevihanes, fountains a.s. cultural property owned by real and legal persons shall be conserved and evaluated by the General Directorate for Foundations after the Conservation Council decides to conserve.
The conservation and evaluation of immovable cultural and natural property owned by other public institutions and organizations shall be under their responsibility in accordance with the provisions of this law.
The conservation of immovable cultural and natural property owned by public institutions and organizations shall be supported with an annual budget allocation to this end.
The Ministry of Culture and Tourism shall receive adequate budget appropriations each year to deliver this service.
(Repealed paragraph eight:14/07/2004 – 5226/4 article)
(Additional paragraph: 17/06/1987 3386/4 article) The Ministry shall be responsible for the conservation and evaluation of the area that is surveyed, excavated and sounded.
(Additional paragraph:14/07/2004 – 5226/4 article) Conservation, implementation and inspection offices composed of experts on art history, architecture, city planning, engineering, archaeology a.s. professions shall be established in metropolitan municipalities, governorships, municipalities authorized by the Ministry to process and implement various aspects of cultural property. Moreover, project offices shall be established in special provincial administrations to prepare and implement surveys, restitution, restoration projects with the aim of conserving cultural property and training units to provide certified training to construction masters.
(Additional paragraph:14/07/2004 – 5226/4 article) Municipalities shall be competent within their municipal boundaries and adjacent areas, governorships shall be competent outside municipal boundaries.
(Additional paragraph:14/07/2004 – 5226/4 article) The above offices shall be obliged to control the implementation of conservation plans, project and material changes and undertake building inspection as deemed appropriate by the Regional Conservation Council.
(Additional paragraph:14/07/2004 – 5226/4 article) The composition of experts, the operation and work of these offices and the related procedures and principles of permission shall be specified in a regulation to be preparedby the Ministry and the Ministry of the Interior according to the characteristics of the area.
Rights and obligations:
Article 11 –(Amended: 22/05/2007 5663/1 article) Provided that maintenance and repair done by the owners of immovable cultural and natural property is in compliance with the maintenance and repair orders and instructions of the Ministry of Culture and Tourism stipulated in this law, they shall exercise the rights and exemptions defined on their behalf in this law. However, cultural and natural property to be protected and their conservation sites cannot be acquired by means of possession or occupation.
The owners shall exercise all their rights of ownership and powers pertaining to the property as long as these do not contradict with the provisions of this law.
The property of persons who fail to fulfill their responsibilities of maintenance and repair as defined by this Law shall be duly expropriated. Registered and annexed foundation property shall not be subject to this provision.
If deemed appropriate by the Ministry of Culture and Tourism, the General Directorate for Foundations, special provincial administrations, municipalities and other public institutions and organizations can assist the above mentioned owners, if necessary, in conserving, maintaining and repairing the immovable cultural and natural property with technical expertise and allocation from their funds.
Aid for repair of immovable cultural property and contribution fee
Article 12 – The Ministry of Culture and Tourism shall provide aid in kind, in cash and technical assistance for the conservation, maintenance and repair of cultural and natural property to be protected and owned by real and legal persons subject to civil law.
(Repealed second and third paragraphs: 21/02/2001 4629/6 art.)
(Repealed 4. paragraph: 14/04/2004 5226/6 art.)
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/6 art.) The budget of the Ministry shall receive adequate appropriations to this end. The procedures and principles of such aid and assistance to be provided by the Ministry shall be specified in a regulation.
(Amended paragraph 6 : 04/02/2009 5835/1 art.)A Contribution Share for Preservation of the Immovable Cultural Assets at a rate of 10 % of the real estate tax accruing on the tax payers as per Articles 8 and 18 of Law No 1319 of 29/7/1970 on the Real Estate Tax is accrued and collected by the relevant municipalities along with the real estate tax for use for the purpose of preserving and exploiting the cultural assets falling in the task areas of the municipalities and provincial special administrations.
(Amended paragraph 7: 04/02/2009 5835/1 art.)The sums collected accumulate in the special accounts to be opened by the provincial special administrations. Such sums are transferred by the Governors to the provincial special administration and municipalities in the provincial territories for use in expropriation, design, planning and implementation of the projects prepared by the provincial special administrations and municipalities for the purpose of preserving and exploiting the cultural assets and such shares are used under the supervision of the governors. The sum used for the projects carried out by the provincial special administrations may not exceed 30 % of the respective special account.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/6 art.) Contribution fees accruing as per this article shall be subject to the provisions of Law numbered 1319, chapter three.
The Ministry of the Interior and the Ministry shall determine procedures and principles regarding contribution fees.
(Additional paragraph: 28/12/2006 5571/22 art.) According to the foregoing provisions, the amounts collected as contribution fee for the protection of immovable cultural properties is paid to the special provincial administrations by declaring within the same period, with a declaration, until the evening of the tenth day following the month that was collected. The contribution fees, by imposing a late fee thereto according to the provisions of “Procedures for the Collection of Public Receivables Law” numbered 6183, are collected from the municipalities which have not been deposited the same they already collected, to the special provincial administrations, within the period specified above.
(Additional paragraph: 28/12/2006 5571/22 art.) The mayors are obliged to ensure the payment of the
contribution fees being collected by the municipalities for the protection of immovable cultural properties have to be paid in full at the right time to the special provincial administrations thereby. Upon the claim of the concerned special provincial administration, the contribution fees unpaid are deducted from the portion of general budget tax revenues, which have been taken by the related municipality from Đller Bank and sent to the claimed special provincial
administration.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/6 art.) Minimum 10% of the loans given according to the Housing Development Law numbered 2985 shall be allocated to the maintenance, repair and restoration of registered cultural property. The Ministry and the Housing Development Administration shall determine priority projects within this scope jointly.
(**related legislation: 1) regulation on the contribution fee for the conservation of immovable cultural property
2) regulation on aid and assistance in the repair of immovable cultural property
Prohibition of transfer:
Article 13 – No immovable cultural and natural property to be protected owned by the Treasury and other public institutions and organizations registered and declared duly and immovable property belonging to these that are within the designated conservation site can be sold and donated to real and legal persons without the permission of the Ministry of Culture and Tourism.
Use:
Article 14 –The transfer of usufruct rights pertaining to immovable cultural and natural property to be protected to state departments, public institutions and organizations for periodic use in public service, to national associations serving the public interest or leasing such property to real and legal persons shall be subject to permission by the Ministry of Culture and Tourism.
Transfer of usufruct rights of the mentioned property of foundations that are registered and annexed foundations administered and controlled by the General Directorate for Foundations and the administration of which has been transferred to the General Directorate for Foundations as per the Law on the Transfer of Ancient Structures of Historical and Architectural Value That Have Been Originally Foundations to the General Directorate for Foundations numbered 7044 to state departments, public institutions and organizations for the purpose of rendering public services and national associations working in the interest of the public for certain periods of time or leasing these to real and legal persons on the condition that they be used without violation of their character shall be authorized by the General Directorate of Foundations.
The above users of cultural and natural property to be protected shall be obliged to maintain, repair and restore these in line with the principles defined in this Law and undertake the related expenses.
Expropriation:
Article 15 – Immovable cultural property and its conservation site shall be expropriated according to the below principles:
a) Immovable cultural and natural property to be protected and conservation sites partially or wholly owned by real and legal persons shall be expropriated according to the programmers of the Ministry of Culture and Tourism. To this end, the Ministry of Culture and Tourism shall receive adequate budgetary appropriations.
(Additional paragraph: 17/06/1987 3386/5 art.; Amended: 14/07/2004 – 5226/7 art.) Public institutions and organizations’, municipalities, special provincial administrations and unions of local administrations can expropriate registered immovable cultural property provided these be used in line with the functions prescribed by Regional Conservation Councils.
b) The expropriation of immovable cultural and natural property to be protected and its conservation site originally owned by a foundation, but presently partially or wholly owned by real and legal persons shall be undertaken by the General Directorate for Foundations. The General Directorate for Foundations shall receive adequate budgetary appropriations to this end.
c) The expropriation of conservation sites of immovable cultural and natural property to be protected that conjoin with roads, parking lots, green space on the development plan shall be undertaken by the municipality.
These shall undertake the expropriation of conservation sites of cultural property under the responsibility of other public institutions and organizations in terms of maintenance and repair or where these have usufruct rights.
d) The appreciation of the cost of expropriation shall not be based on the age, uniqueness and artistic value of the immovable cultural property.
e) (Amended: 17/06/1987 3386/5 art.) Expropriations proceedings shall be subject to the provisions of this Law and to such provisions of the Expropriation Law numbered 2942 that do not contradict with this Law.
f) (Additional paragraph: 17/06/1987 3386/5 art.) (Amended:25/6/2009 5917/24 art)The parcels accommodating the immovable cultural and natural assets to be protected, which are declared as the preservation sites and subject to a definite ban for construction under the 1/1000 scale approved conservation plan, may be swapped by any other Treasury land plot or plots independently or in return for shares thereof upon an application by the owners of all of the parcels on the same block and their agreement on all the parcels offered as a consideration thereof. Any requests by those who later acquire any immovable property for which an annotation is incorporated on their title deed logs to the effect that such property is declared a preservation site except by way of dispositions due to heritage and death are not taken under evaluation. However, in the case of any parcels in the areas on which excavations permitted by the Ministry are under way, the condition for an application and agreement by the owners applies for a parcel and then, the condition for the 1/1000 scale approved conservation plan is not required. Upon an application by the owners of the buildings or facilities on these parcels, their current market value is determined and paid as per the provisions of Article 11 of Law No 2942. The procedures and principles related to this paragraph are determined by the Ministry upon receipt of the affirmative comments of the Finance Ministry.
The procedures and principles of this provision shall be specified in a regulation.
Prohibition of unlicensed building: Article 16 – Unlicensed construction on immovable cultural and natural property to be protected and on the related conservation site is prohibited. Unlicensed construction on the property and building in contradiction with the terms and conditions of the conservation plans and, for conservation sites, in conflict with the terms and conditions of the conservation site shall be duly processed according to the land development legislation.
Conservation principles and terms of use during the transition period regarding conservation sites
and conservation plans
Article 17 – (Amended: 14/07/2004 5226/8 art.)
a) The proclamation of an area as a conservation site by the Regional Conservation Council shall halt all kind of planning implementation of any scale in this area. If applicable, any planning decisions and notes of the scale of 1/25.000 pertaining to the surrounding interactive area of the conservation site shall be revised by taking into account the status of the conservation site and be approved by the relevant administration.
Until completion of the conservation plan, the Regional Conservation Council shall determine the principles and terms of use to apply for the transition period within three months.
Municipalities, governorships and the relevant institutions shall hold meetings in the area with the participation of the relevant professional organizations, civil society organizations, and residents affected by the plan, have the conservation plan prepared, examined, finalized and submit it to the Regional Conservation Council. Unless the conservation plan is prepared in two years, the implementation of the principles of conservation and terms of use pertaining to the transition period shall be suspended until the conservation plan is completed.
Provided there is a forceful reason for not preparing the plan in two years’ time, the Regional Conservation Council can provide extension for one additional year.
Conservation plans negotiated and deemed appropriate by the Regional Conservation Council shall be submitted to the relevant administrations for approval.
The relevant administrations shall negotiate the conservation plan within at the latest two months and, if any, submit alterations to the Regional Conservation Council. The Regional Conservation Council shall evaluate these alterations
and, if deemed appropriate by the Regional Conservation Council, the plan shall be resubmitted to the relevant administration for approval. Plans not approved within sixty days shall be deemed final and put into force. With the enforcement of the conservation plan, the transition period principles of conservation and terms of use shall be invalid without requirement for any decision to affect it.
The Ministry shall undertake commission and approve the implementation and alteration of landscaping projects regarding archaeological sites with the consent of the relevant Regional Conservation Council.
Alterations of conservation plans and landscaping projects shall be subject to the above procedures.
Conservation plans shall be prepared by professional experts appointed by the Ministry from the disciplines of architecture, restoration architecture, art history, archaeology, sociology, engineering, landscaping architecture the author being an urban planner bytaking into account the location of the area, conservation site status and characteristics.
Procedures and principles pertaining to the preparation, demonstration, implementation, control of conservation plans and landscaping projects and the qualification of persons preparing the plan, their duties, powers and responsibilities shall be specified in a regulation to be issued by the Ministry and the Ministry of Public Works and Settlement.
The General Directorate of the Bank of Provinces shall receive sufficient budgetary appropriations for transfer to municipalities to be used in the implementation of the conservation plan. Special Provincial Administrations shall allocate funds from their own budget to implement the conservation plan.
In areas declared conservation sites by the Regional Conservation Council, the construction of buildings the subbasement level of which has been completed prior to the publication of the above decision in conformity with the building license and its attachments obtained in line with the development legislation and approved development plan shall be continued, however the relevant administrations shall have the authority to execute ex officio the transfer of the right to construction according to paragraph (c) of this article. The building license for structures the subbasement level of which has not been completed shall be cancelled. The provisions of this article shall not apply for conservation sites subject to absolute prohibition of building.
b) Immovable property owned by real and legal persons of civil law in conservation sites with an absolute prohibition of building according to the conservation plan, can be bartered with immovable property belonging to the municipality and the special provincial administration upon request of the owner.
c) For municipal boundaries and their adjacent areas, municipalities, outside such boundaries governorships shall have the authority to transfer ownership of registered immovable cultural property the building rights of which have been restricted or of the immovable property situated on its conservation site or the building right of which has been restricted through a conservation plan or parts thereof subject to building restriction to areas owned by them or by third parties that are marked as cleared for building in the development plans within the scope of a programme prioritizing exercising the rights from such transfer.
The transfer shall be based on the fair market value offset of a real estate valuation company that has been approved by the Capital Market Board. However, if the to be transferred right is related to the registered immovable cultural property the value of the structure shall not be considered.
The relevant administrations shall have the authority to issue documents to ensure that the right to build that has been restricted be enjoyed in other areas cleared for building and allocated as transfer areas within the scope of the development plan, this right is converted into securities registered in the name of the holder, and to present these documents to the eligible owners of the immovable property in areas where building rights are restricted with a due annotation in the title deed and to collect these to license areas allocated as transfer areas in the development plan with a due annotation in the title deed. The Bank of Provinces shall print, keep, approve the transaction of this change of hands, set up and monitor the database related to these securities.
If the right to build is completely transferred due to an absolute building prohibition in the area, the ownership of the immovable property where there is a restriction of right to build shall pass to the relevant administration along with its annexes and parcels, be registered in the name of the administration and never be sold.
If the owner has a protectable right to build in the parcel to be transferred, the right to build shall be deemed as partially transferred. Thus, his/her ownership in the area subject to a building restriction shall continue.
However, if the transferable right is related to a registered immovable cultural property, the owner shall be obliged following receipt of securities to commence and complete maintenance, repair and restoration works necessary to conserve and revive the mentioned property in conformity with a protocol to be signed with the relevant administration. Otherwise, the relevant administration shall have the authority to collect from the owner the price and interest of the received security. This and the protocol shall be recorded in the title deed exempt from any kind of charges, fees and stamp duties before the delivery of the security by the relevant administration.
If it is not possible to determine the area to be transferred within the municipal boundaries where the restricted right exists, the relevant administrations shall have the authority to implement joint programmes.
Principles and procedures related to the implementation of the above paragraph shall be specified in a regulation to be prepared by the Ministry of Public Works and Settlement, Ministry of the Interior and the Ministry.
Principles of building:
Article 18 – (Amended: 17/06/1987 3386/7 art.)
The Regional Conservation Council shall group the immovable cultural property to be protected within three months following the application of the owners.
The grouped immovable cultural property shall be recorded under the declarations field in the title deeds registry. Repair and building principles cannot be determined without grouping.
(Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/9 art.) A restoration architect or an architect must be present during the survey, restoration and restitution projects and their implementation. The survey, restoration and restitution project implementation works of group 1 shall be undertaken by experts in engraving, wood, iron, stone and restoration based on the characteristics of the structure.
(Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/9 art.) Persons who are directly or indirectly involved in implementation outside the scope of approved plans and projects in conservation sites, cultural property to be protected and their conservation zones thereof shall be banned for five years from plans, projects and management of implementation of activities related to the Regional Conservation Councils. The relevant municipality or governorship shall supervise persons in charge of implementation. Contradictory acts shall be reported to the Ministry and the relevant professional chamber.
(Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/9 art.) Irrespective of the reason, if the person in charge of implementation leaves during the implementation phase of the project, the Ministry shall be informed and implementation suspended until a replacement is found.
(Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/9 art.)The building principles, inspection and procedures and proceedings of the implementation of this article shall be specified in a regulation to be prepared by the Ministry.
Local administrations cannot alter decisions of the Regional Conservation Councils regarding a new construction or an addition or auxiliary building on the parcel of the immovable cultural property or the approved cultural property projects. However, they shall check the conformity of the structure to be built with technical and health legislation.
The parcels of immovable cultural property to be protected cannot be divided and combined in a way to affect the cost of the immovable cultural property.
Obligation of the owners to give permission:
Article 19 – The owners of immovable cultural and natural property shall be obliged to permit and facilitate the work of experts assigned by the Ministry of Culture and Tourism, when necessary, to inspect, examine, prepare the map, plan and survey, photograph and copy of the property. However, officials shall perform their tasks without violating private property and life.
Transport of immovable cultural property: Article 20 – Immovable cultural property and its components shall be conserved insitu. However, if transporting the immovable cultural property to another location is mandatory or necessary due to its characteristics, the Ministry of Culture and Tourism can undertake the transport with the consent of the Regional Conservation Council by taking the necessary security measures. If the owner of the immovable property incurs damage because of the transport of the
cultural property, compensation shall be determined by a commission formed by the Ministry of Culture and Tourism and paid to the aggrieved.
Exceptions and exemptions: Article 21 – (Amended: 17/06/1987 3386/8 art.)
(Repealed first paragraph: 14/07/20045226/27 art.)
(Repealed first paragraph: 14/07/20045226/27 art.)
Immovable cultural property registered as “immovable cultural property to be protected” and classified as group I and II and parcels of immovable cultural and natural property in archaeological sites and natural sites with absolute building prohibition shall be exempt from all kind of taxes, duties and levies.
On the condition that they be used for identification, projects, maintenance, repair, restoration, excavation and security in museums aimed at conserving cultural property all kind of tools, equipment, machinery, technical materials and chemical substances, gold and silver leaf to be imported by the Turkish Grand National Assembly, the Ministry of National Defence, the Ministry and the General Directorate for Foundations shall be exempt from all kind of taxes, duties and levies.
Repair and construction works concerning immovable cultural property undertaken in line with the decisions of the Regional Conservation Council shall be exempt from taxes, duties, levies and expenditure contribution collected according to the Municipal Revenues Law.
(Additional paragraph: 14/07/20045226/27 art.) Immovable cultural property registered as per this Law shall not be subject to the provisions of the Law on Building Inspection numbered 4708 and dated 29/06/2001.
Article 22 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.)
CHAPTER THREE
Movable Cultural and Natural Property to be Protected
Movable cultural and natural property to be protected:
Article 23 – The following shall be movable cultural and natural property to be protected:
a) (Amended: 17/06/1987 3386/9 art.) All kind of cultural and natural property from geological periods, prehistory and recorded history, having documentary value in terms of geology, anthropology, prehistory, archaeology and art history reflecting the social, cultural, technical and scientific characteristics and level of the period they belong to.
All kind of animal and plant fossils, human skeletons, firestones (sleks), volcanic glass (obsidian), all kind of tools made of bones or metal, tiles, ceramics, similar pots and pans, statues, figurines, tablets, weapons to cut, for defence and assault, icons, glassware, ornaments (hülliyat), ring stones, earrings, needles, pegs, stamps, bracelets a.s., masks, crowns (diadems), leather, cloth, papyrus, parchment or documents inscribed or described on metal, balances, coins, stamped or inscribed tablets, handwritten manuscripts or books with tezhip (gilding), miniatures, embossing of artistic value, oil or water colour paintings, reliques (muhallefat), arms (nişan), medals, portable goods and their parts made of tiles, soil, glass, wood, textiles a.s.
Cultural property of ethnographic quality relating to science, religion and mechanical (mihaniki) arts including artefact tools and equipment reflecting the social mission of peoples.
Coins pertaining to the period of the Ottoman Sultans Abdülmecit, Abdülaziz, V. Murat, II. Abdülhamit, V. Mehmet Reşat and Vahdettin can be bought and sold domestically without being registered according to this Law.
Coins that do not fall under the scope of this article shall be subject to the general provisions of the Law.
b) Due to their importance for national history, documents and goods of historic value relating to the National Independence War period and the Foundation of the Republic of Turkey, personal belongings, documents, books, correspondences and similar movables of Mustafa Kemal ATATÜRK.
Management and supervision: Article 24 – (Amended: 17/06/1987 3386/10 art.)
The State shall have the responsibility to ensure that movable cultural and natural property to be protected owned by the state (state property) is preserved by the state or in museums, is conserved and evaluated. The Ministry can buy such property from real and legal persons by paying for their cost.
Buying, selling and transfer of ethnographic cultural property specified in paragraph (a) of article 23 shall be free within the borders of the country. To which period the ethnographic antiquities free to be bought and sold belong and other features thereof, terms and conditions for their record and registration shall be specified in a regulation.
The Ministry, Ministry of National Defence or the Higher Institute for Atatürk, Culture, Language and History can purchase movable cultural property relating to the National Independence War period and the History of the Republic of Turkey and Ataturk.
However, museums affiliated to the Ministry or specialist staff available at some of the customs exit gates can check the transport of such antiquities out of the country. A regulation shall specify the border gates where such specialists shall be available.
Antiquities that are not allowed to be taken out of the country resulting from the control shall be identified and returned to the owner on the condition that they be evaluated in the country.
The State’s right to preference shall be reserved regarding antiquities that can be bought and sold freely as specified in this article.
Transfer to museums: Article 25 – The Ministry of Culture and Tourism shall classify and register based on scientific principles movable cultural and natural property declared to the Ministry of Culture and Tourism according to article four and movable cultural and natural property to be protected as specified in article 23. Antiquities that need to be conserved in state museums shall be duly transferred to museums.
The criteria, procedures and principles for classification, registration and transfer to museums of movable cultural and natural property to be protected shall be specified in a regulation.
The historical features of all kind of weapons and materials concerning Turkish military history shall be surveyed, examined and evaluated by the General Staff at the location they are found or are reported to be found.
Antiquities excluded from the classification and registration and not needed to be placed in museums shall be returned with a document to their owners. The cultural property that has been returned with a document shall be at the discretion of their owner. Antiquities not taken back within one year by their owners can be kept at the museum or sold duly by the State.
Museum, private museum and making collection: Article 26 – The Ministry of Culture and Tourism shall have the mandate to build and develop museums of cultural and natural property falling under the scope of this Law.
Ministries, public institutions and organizations, real and legal persons and foundations can create collections of all kind of cultural property to develop their service or fulfill their purpose and establish museums, if they obtain permission from the Ministry of Culture and Tourism. However, the specialty and field of activity of museums to be established by real and legal persons and foundations, their declared interests shall be evaluated in their application and reflected in the permit to be issued by the Ministry of Culture and Tourism.
Museums to be established by real and legal persons can keep and exhibit movable cultural property provided that they remain within the field of activities recorded in the permit issued by the Ministry of Culture and Tourism. Museums that conserve movable cultural property shall have the status of state museums.
The aim of establishment, duties and management, supervision and control of the mentioned museums shall be specified in a regulation.
The General Staff shall have the authority to establish, revive, and identify the materials and field of activities of military state museums that are specialty and research museums. The duties, authorities, responsibilities and work of
these museums shall be specified in a regulation to be jointly prepared by the Ministry of National Defence and the Ministry of Culture and Tourism.
Real and legal persons can create collections of movable cultural property to be protected by means of a permit issued by the Ministry of Culture and Tourism.
Collectors shall be obliged to report their activities to the Ministry of Culture and Tourism and record their movable cultural property in the inventory logbook according to the regulation.
Collectors can exchange and sell all kind of antiquities in their collection to each other by registering these in the relevant museum on the condition that they inform the Ministry of Culture and Tourism fifteen days in advance. The Ministry of Culture and Tourism shall be given priority in buying these.
**related legislation: 1) regulation on collections of movable cultural and natural property to be protected and their inspection
2) regulation on private museums and their inspection
3) regulation on military museums
Trade of cultural property:
Article 27 – Movable cultural property left out of the scope of classification and registration as per article twentyfive and not deemed necessary to be kept in state museums can be traded with a permit to be provided by the Ministry of Culture and Tourism.
Persons who want to engage in this trade shall be obliged to obtain a license from the Ministry of Culture and Tourism. These licenses shall be valid for three years. The license can be extended one month before its expiry. The licenses of persons acting in contradiction with the provisions of this Law shall be cancelled regardless of their duration.
(***related legislation: regulation
Prohibition to declare the residence as office:
Article 28 – Persons engaged in the trade of cultural property shall declare a place for their trade activities. However, they cannot declare their residence as office or storage area.
Inspection of offices and storage areas:
Article 29 – Officials from the Ministry of Culture and Tourism shall inspect the offices and storage areas of persons trading with cultural property in line with principles set forth in a regulation.
Obligation to inform:
Article 30 – Public institutions and organisations, (including municipalities and special provincial administrations), foundations, real and legal persons shall be obliged to, first of all, inform and show state museums movable cultural and natural property and collections that are commodities and estate for sale or objects for sale at an auction. The Ministry of Culture and Tourism can buy collections of cultural and natural property over the value appraised by a commission it shall establish. Among these, those that have been referred to the treasury and need to be included in the museum collection shall be transferred to the Ministry of Culture and Tourism according to the provisions of the Regulation on Official Goods.
Public institutions and organisations, foundations, real and legal persons mentioned above shall be obliged to inform and show the General Staff cultural property relating to our military history, weapons and collection of military materials that are for sale and among their estate or for sale at an auction. Among these, those that have been referred to the treasury and need to be included in the military museum collections shall be transferred to the Ministry of National Defence according to the provisions of the Regulation on Official Goods.
Article 31 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.)
Prohibition to take abroad:
Article 32 – Movable cultural and natural property to be protected in the country cannot be taken abroad. However, on the condition that, foreign officials provide guarantee and insurance against the possibility of all kinds of damage, loss, threat or violations, and in respect of national interests, the Council of Ministers shall make decision on a temporary exhibition abroad and the return of the property following the decision of the scientific council composed of the heads of archaeology and art history departments of higher education institutions and the proposal of the Ministry
of Culture and Tourism.
Members of the diplomatic corps in Turkey can take abroad cultural property of foreign origin they brought with them, which was declared upon entry into the country.
The principles for transporting cultural and natural property for temporary exhibition abroad, procedures to apply at the entry and exit of property that is brought by the diplomatic corps to Turkey, documents requested and all other relating issues shall be specified in a regulation to be jointly prepared by the Ministry of Culture and Tourism, the Ministry of National Defense and the Ministry of Foreign Affairs.
Bringing property into the country: Article 33 – Cultural property can be freely brought into the country.
Copying: Article 34 – The Ministry of Culture and Tourism shall have the authority to permit photographing and filming, making the impression and copy of movable and immovable cultural property at archaeological sites and museums affiliated to the Ministry of Culture and Tourism for the purposes of education, training, scientific research and promotion.
The principles thereof shall be specified in a regulation.
CHAPTER FOUR
Survey, Sounding, Excavation and Treasure Hunting
Permit to survey, sound and excavate Article 35 – The Ministry of Culture and Tourism shall have the exclusive right to survey, sound and excavate with the view of recovering movable and immovable cultural and natural property subject to the provisions of this law. Permit to survey shall be given by the Ministry of Culture and Tourism to Turkish and foreign teams and organizations whose scientific and financial capacity has been appraised and approved by the Ministry. Permit to survey and excavate shall be given by the Council of Ministers upon proposal of the Ministry of Culture and Tourism. Survey, sounding and excavation undertaken by Ministry of Culture and Tourism officials or Turkish scientists assigned by the Ministry shall be bound to a permit by the Ministry of Culture and Tourism. A license for survey, sounding and excavation in restricted military zones shall be issued in the name of the experts that have been notified by the above mentioned teams and organizations upon permission of the General Staff. Unless a justification is provided to the Ministry of Culture and Tourism, the teams and organizations cannot change the names on this license.
The Ministry of Culture and Tourism shall determine regions underwater with a cultural and natural property to be protected with the cooperation of the relevant institutions and organizations and publish these via a Council of Ministers decision. In these regions, sports diving shall be prohibited and excavation and sounding shall be allowed provided that a permit be obtained according to the provisions of article two.
(**related legislation: regulation
Excavation on private property:
Article 36 – Survey, sounding, excavation to be undertaken by the owners of immovable cultural property on their own property with the aim of looking for cultural property shall be subject to the provisions of article 35 and 41 of this Law.
Procedure concerning the permit for excavation:
Article 37 – An excavation team or person cannot receive permits to excavate and sound at more than one location at the same time except for recovery excavations undertaken by the Ministry of Culture and Tourism. Permission, survey, sounding, excavation, terms and conditions of the preservation of cultural and natural property found, other rights concerning these findings to be granted to surveyors, sounders and excavators shall be specified in a regulation.
Nontransferable permit for excavation:
Article 38 – The license of excavation and sounding issued to Turkish and foreign scientific institutions or persons acting on the behalf of such and the permit of survey cannot be transferred without the consent of the Ministry of Culture and Tourism. These tasks cannot be delegated to other persons.
Invalidity of permits for survey, sounding and excavation:
Article 39 – If works are not commissioned within at the latest six months as of the date of issuing the license, the permits and licenses of survey, excavation and sounding shall be rendered null and void, unless a justification is presented to and accepted by the Ministry of Culture and Tourism. Survey, sounding and excavation works cannot be suspended for more than two months without justification. The permit and license of persons who exceed this period shall be deemed cancelled. Moreover, the permit and license of persons contradicting with the provisions of this Law shall be cancelled and not reissued.
Duration of the permit for survey, sounding and excavation: Article 40 – The license of excavation and sounding and the permit for survey shall be valid for one year. Provided that at expiry of the license and permit the director of the excavation notifies in writing that excavation, sounding and survey works will continue, these rights shall be reserved for the next years on the condition that the applicant submit an application every year.
Transport of excavated antiquities to museums: Article 41 – All movable cultural and natural property that has been excavated shall be transported by the excavation team or institution to a state museum to be determined by the Ministry of Culture and Tourism at the end of the excavation year. Human and animal skeletons and all fossils discovered during excavations and sounding can be given to natural history museums, universities or other Turkish scientific institutions, if deemed appropriate by the Ministry of Culture and Tourism. Moreover, all kinds of movable cultural property relating to military history discovered during excavation works and sounding shall be transferred to military museums by the Ministry of Culture and Tourism with the consent of the General Staff.
Obligation to compensate for damage:
Article 42 – If persons with a permit to excavate and sound undertake these works on private property, they shall be obliged to compensate the property owners for damage that occurs during the excavation, sounding and survey. Property owners shall be obliged to allow excavation, sounding or survey in return for a compensation, the amount of which shall be appraised by a commission to be formed by the Ministry of Culture and Tourism.
Such areas can be expropriated by the Ministry of Culture and Tourism, in case of necessity. If the excavation is undertaken by foreign scientific organizations, the excavation director shall pay the cost of expropriation. For the appraisal of the cost of expropriation of the areas to be registered in the name of the Treasury, general expropriation provisions shall apply. For the appraisal of the compensation and the cost of expropriation as per this article, the age, uniqueness and artistic value of the existing cultural and natural property determined before the excavation, sounding and survey activities take place and the value of the cultural property that will be determined as a result of these activities shall not be taken into account.
Right to publication:
Article 43 – According to the provisions of the Law on Intellectual and Artistic Works numbered 5846 persons actually managing the excavation, sounding and survey on behalf of teams and institutions that received permit for excavation, sounding and survey shall have the right to publicize the property discovered during the excavation, sounding and survey works. The directors of excavation shall be obliged to submit a scientific report to the Ministry of Culture and Tourism at the end of each excavation period. If the excavation teams do not publish scientific reports concerning the excavation periods at the latest within two years and the final scientific reports within five years’ time as of the end of excavations, all kinds of publication rights regarding cultural and natural property discovered during the excavation, sounding and survey shall pass over to the Ministry of Culture and Tourism.
Scientific reports on the excavation, sounding and survey conducted on behalf of the Ministry of Culture and Tourism shall be prepared for publication by the directorship of excavation. The Ministry of Culture and Tourism shall publish reports it deems necessary.
Teams and persons not having their final reports published within the abovespecified period except for excuses accepted by the Ministry of Culture and Tourism shall not be given any license for a new excavation.
Expenses: Article 44 – Wages and expenses relating to guards to be recruited temporarily to protect the excavation, sounding and survey site and the cultural property found during the survey, sounding and excavation, the expenses concerning the reassembling of the site, compensation for potential damage to arise during the excavation etc. expenses shall be paid through the money deposited to the revenues authority collected from the excavation directors according to a regulation, at the time the Ministry of Culture and Tourism issues the license
or extends the period money deposited to the revenues authority. If the Ministry of Culture and Tourism provides funds, provisions for these expenses do not have to be deposited with the revenues authority.
Conservation and landscaping: Article 45 – Maintenance, repair and landscaping of immovable cultural and natural property found during excavations that have been permitted by the Ministry of Culture and Tourism and maintenance and repair of movable cultural and natural property shall be undertaken by the directorship of excavation.
Temporary and permanent suspension of survey, excavation and sounding:
Article 46 – Survey, excavation and sounding in contradiction with the provisions of this Law shall be suspended on a temporary or permanent basis by the Ministry of Culture and Tourism.
Transfer of facilities:
Article 47 – Storage areas, lodgings and similar facilities and materials acquired on various occasions or built to commence works or during ongoing works by persons carrying out the excavation, sounding and survey works on behalf of the team and institutions shall be transferred to the Ministry of Culture and Tourism free of charge. The Ministry of Culture and Tourism shall determine the purpose of use of these facilities.
Assignment to work in the survey, excavation and sounding:
Article 48 – One or more exporters entities from the General Directorate for Cultural Heritage and Museums affiliated to the Ministry of Culture and Tourism shall be present at the survey, excavation and sounding undertaken by foreign teams and institutions. An authorized expert shall participate in the survey, excavation and sounding works undertaken by Turkish teams and institutions on behalf of the Ministry of Culture and Tourism. The selection procedure and duties of the representative and experts shall be specified in a regulation.
The Ministry of Culture and Tourism shall cover the travel expenses, per diems and exigencies of representatives of the Ministry at excavations of Turkish teams and institutions according to the provisions of Allowance Law numbered 6245.
Travel expenses, per diems, representation allowance and underwater diving expenses of representatives of the Ministry of Culture and Tourism to be assigned to work in the survey, excavation and sounding undertaken by foreign institutions and teams shall be collected in advance by the Ministry of Culture and Tourism from the excavation directorship and deposited to a state bank. The amount of the representation allowance shall be determined every year by the Ministry of Culture and Tourism.
Prohibition of survey, excavation and sounding:
Article 49 – Members of embassies and consulates in Turkey shall not be given permission to survey, excavate and sound.
Treasure hunting:
Article 50 – The Ministry of Culture and Tourism can issue to interested persons a license to hunt for treasures except in areas defined as immovable cultural and natural property to be protected according to article 6 of this Law, and identified and registered as conservation sites and graveyards.
Persons interested in treasure hunting shall not be given permission to survey in more than one area at the same time. The permit to treasure hunt cannot be transferred. This task cannot be delegated to other persons.
The hunter shall pay for the travel expenses, per diems and exigencies of persons sent to the area as representatives of the Ministry of Culture and Tourism and other public institutions and organizations. The necessary funds shall be collected in advance by the Ministry from the treasure hunter and deposited to a State bank.
Issuing the survey license, documents to be requested by the treasure hunter, surveying, rights for the hunter relating to the excavated treasure shall be specified in a regulation jointly prepared by the Ministry of Culture and Tourism and the Ministry of Finance.
CHAPTER FIVE
Superior Council for Conservation of Cultural and Natural Property and Regional Conservation Councils
Establishment, duties, authority and work: Article 51 – (Amended: 17/06/1987 3386/11 art.)
A “Superior Council for the Conservation of Cultural and Natural Property” affiliated to the Ministry of Culture and Tourism and “Regional Councils for the Conservation of Cultural and Natural Property” determined by the Ministry shall be established to conduct the services regarding immovable cultural and natural property to be protected in the country and under the scope of this Law scientifically.
The following shall be the duties and powers of the Superior Council for Conservation of Cultural and Natural Property:
a) To determine the principles to apply for the conservation and restoration regarding immovable cultural and natural property to be protected,
b) To ensure the coordination among Regional Conservation Councils,
c) To assist the Ministry by evaluating the general problems encountered in practice and presenting an opinion.
The Superior Council for Conservation shall meet at least twice a year. The Ministry shall sum one the Council to an extraordinary session, in case of necessity.
The Superior Council for Conservation shall convene by absolute majority and decide with at least three fourth of the votes of the members present at the meeting.
Procedures, principles and other issues relating to the work of the Superior Council for Conservation shall be specified in are gulation.
Article 52 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.)
Membership to the Superior Council for Conservation:
Article 53 – (Amended: 17/06/1987 3386/12 art.)
The members of the Superior Council for the Conservation of Cultural and Natural Property shall be:
(1) Undersecretary of the Ministry, (2) Deputy Undersecretary of the Prime Ministry, (3) The related Deputy Undersecretary of the Ministry, (4) Director General for Cultural Heritage and Museums, (5) Director General for Tourism, (6) The related Director General or Deputy Director General from the Ministry of Public Works and Settlement, (7) Director General or Deputy Director General for Forestry, (8) Director General or Deputy Director General for Foundations, (9) Six chairpersons of Regional Conservation Councils to be selected by the Ministry. (10) (Addition: 26/05/20045177/27 art.) General Director or Deputy Director General for Mineral Works, (11) (Addition: 26/05/20045177/27 art.) General Director or Deputy Director General for Nature Protection and National Parks.
The chairperson of the Superior Council for Conservation shall be the Undersecretary of the Ministry.
In the absence of the undersecretary, the deputy undersecretary shall chair the Council.
Qualifications of representative members Article 54 – Representative members of the Superior Council for Conservation shall be the graduates of the higher education, recognized for one or more of the disciplines specified in Article 53,undertaken studies in these disciplines, preferably with published works nationally or internationally.
End and duration of membership to the Superior Council for Conservation and Regional Conservation
Council and the right to attendance fee (honorarium) Article 55 – (Amended: 14/07/2004 5226/10 art.)
The Membership of members from the institutions to the Superior Council for Conservation and Regional Conservation Councils shall continue until the end of their function in their respective institutions.
(Amended: 04/02/2009 5835/2 art.)The tenure of the members of Regional Conservation Councils, who are selected by the Ministry and Higher Education Council, is three years.
Members of the Superior Council for Conservation and Regional Conservation Councils cannot be a direct or indirect party to a matter falling under their mandate and power and, on no account, pursue any interest. The Ministry shall terminate the membership of those contradicting this provision.
(Amended: 04/02/2009 5835/2 art.)Attendance remuneration to be found multiplying the monthly salary coefficient for the civil servants by the indicator number (5000) is paid to the members of Superior Council for Conservation as well as to those members of the Regional Conservation Councils who are selected by the Ministry and Higher Education Council for each meeting provided that payment is limited to maximum six meetings per month; similarly, attendance remuneration to be found multiplying the monthly salary coefficient for the civil servants by the indicator number (2000) is paid to the members of the Regional Conservation Councils, who are the representatives of the relevant institutions, for each meeting provided that payment is limited to maximum six meetings per month.
The membership to Regional Conservation Councils of members that do not attend four or two consecutive meetings in one year irrespective of the reason except for annual leave, illness and other legitimate excuse shall be terminated.
Article 56 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.)
Duties, powers and work of Regional Conservation Councils:
Article 57 – (Amended: 17/06/1987 3386/14 art.)
Regional Conservation Councils shall have the following duties and powers bound to the resolutions of the Superior Council for Conservation:
a) To register cultural and natural property to be protected as determined by the Ministry,
b) To group cultural and natural property to be protected,
c) To identify terms and condition for building in the transition period within three months after the registration of conservation sites,
d) To examine and decide conservation plans and all kind of related alterations,
e) To determine the conservation site of immovable cultural and natural property to be protected,
f) To delete records of cultural and natural property to be protected that have lost their specific characteristics,
g) To make decisions on implementation relating to immovable cultural and natural property to be protected and conservation sites. (1)
(Additional paragraph: 04/02/2009 5835/3 art.)The Regional Conservation Councils for Preservation of the Cultural and Natural Properties which are set up as per Law No 5366 to approve any renovation projects in the renovation zones declared pursuant to Law No 5366 of 16/6/2005 On Preservation by Renovation and Utilization by Revitalizing of Deteriorated Immovable Historical and Cultural Properties Law, have the task and authorization to carry out the works which are specified by this article.
(Amended paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.) The Council shall elect the chairperson and deputies of the Regional Conservation Council from among their members. In the absence of the chairperson, the deputy shall chair the Council.
(Amended paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.) Regional Conservation Councils shall convene by absolute majority of the members that have to attend and decide by absolute majority of the members that attend the meeting. However, the quorum cannot be less than the absolute majority of the number of members elected by the Ministry and Higher Education Council. The decisions shall be recorded together with their scientific rationales and grounds related to this Law and resolutions.
(Amended paragraph: 04/02/2009 5835/3 art.) The technical and administrative services of the Regional Conservation Councils are carried out by the directorships of Regional Conservation Councils. The Coordination Directorship for the Regional Conservation Councils is set up to provide coordination over the technical and administrative works between the councils in the provinces where there are more than three Regional Conservation Councils. The directorships of Regional Conservation Council operate under the Coordination Directorship for the Conservation Regional Councils.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.)The Regional Conservation Council shall decide conservation plans within at the latest six months and implementation projects within at the latest three months as of the date of presentation of complete documents to the Regional Conservation Council.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.)Restoration and repair relating to immovable cultural and natural property and their conservation sites not licensed according to article 21 of the Land Development Law numbered 3194 shall be undertaken consistent with its unique shapes and materials with the permission and under the supervision of the administrations that have established inhouse conservation, implementation and inspection offices. All other construction and physical interventions have to be permitted by the Regional Conservation Council.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.)However, for conservation sites the conservation plan of which has been approved, construction and physical intervention in parcels other than immovable cultural and natural property parcels shall be subject to the permission and supervision of administrations that have inhouse conservation, implementation and inspection offices in line with the provisions regarding conservation plans.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.)Restoration and repair of cultural property owned by registered foundations or annexed foundations administered and supervised by the General Directorate for Foundations that are not covered by the license as per article 21 of the Land Development Law numbered 3194 shall be undertaken by the General Directorate for Foundations in compliance with their unique shapes and materials.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.) Reports and documents pertaining to pre and post repair and restoration works of immovable cultural and natural property and their conservation sites shall be submitted to the relevant Regional Conservation Council directorships by the administrations involved and the General Directorate for Foundations.
(Additional paragraph: 14/07/2004 5226/11 art.) Matters regarding the implementation of this article shall be determined in a regulation to be issued by the Ministry.
(**relating legislation:
1) regulation on the establishment, permit, working procedures and principles of conservation,
implementation and inspection offices, project offices and education and training units
2) regulation on objections to the Superior Council for Conservation and the works of the Superior Council for Conservation of Cultural and Natural Property and Regional Conservation Councils)
The constitution of Regional Conservation Councils:
Article 58 – (Amended: 17/06/1987 3386/15 art.)
The members of Regional Conservation Councils shall be:
a) five persons to be elected by the Ministry that are specialized in archaeology, art history, law, architecture and city planning, (1)
b) two academicians not from the same discipline to be elected by the Higher Education Council from science disciplines such as archaeology, art history, architecture, urbanization of the relevant institutions,
c) If the subject of negotiation is within municipal borders, the mayor or his/her technical representative, if it is outside municipal borders a technical representative to be appointed by the governorship,
d) If the subject of negotiation is related to the Ministry of Public Works and Settlement, a technical representative from the Directorate of Public Works and Settlement,
e) If the subject of negotiation is related to the General Directorate for Foundations, the regional director for foundations or his/her technical representative,
f) If the subject of negotiation is related to the Ministry of Environment and Forestry, the relevant technical representative.
g) (Addition: 14/07/2004 – 5226/12 art.) If the issue is related to the museum directorship, the relevant museum director.
The Council can consult an expert who shall not have any right to vote.
(Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/12 art.) The relevant professional organizations can attend the regional conservation council meetings as observers.
Article 59 – 60 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.)
Obligation to comply with the decisions
Article 61 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.; new regulation: 14/07/2004 – 5226/13 art.)
Public institutions and organizations, municipalities, real and legal persons shall be obliged to comply with the decisions of the Superior Council for Conservation and Regional Conservation Councils.
The decisions of the Superior Council for Conservation shall be published in the Official Gazette.
Public institutions and organizations, governorships and municipalities with planning authorities and powers can object within sixty days to the past and future decisions of the Superior Council for Conservation regarding the conservation site, its grading, principles of conservation and terms and conditions of use to apply during the transition period of the conservation site, conservation plans and their revision.
These objections shall be considered by the Superior Council for Conservation and decided within at the latest six months. Procedures and principles regarding objections to be made to the Superior Council for Conservation shall be specified in a regulation to be issued by the Ministry.
Travel expenses and per diems of Council Members:
Article 62 – The travel expenses and per diems of habitual members of the Superior Council for Conservation and Regional Councils for Conservation that are subject to general allowance provisions and travel outside their area of official service for the council meetings shall be covered by the institutions they work for and that of the other members by the Ministry of Culture and Tourism.
Council regulation:
Article 63 – Duties, powers and responsibilities of the Superior Council and Regional Council and their relation with the Ministry of Culture and Tourism shall be specified in a regulation.
CHAPTER SIX
Prizes and Penalties
Prizes to persons finding cultural property:
Article 64 – For persons that report movable cultural property found on the ground, under the ground and under the water within the borders of the Republic of Turkey to the competent authorities within the periods mentioned in article 4 the following shall apply:
a) If the find is on their property, article 24 and 25 of this Law shall apply. No additional bonus shall be given.
b) If the find is on the property of a person, 80% of the amount estimated by the Ministry of Culture and Tourism as the value of the property shall be divided equally as bonus between the person finding the property and the owner of the property.
c) If the cultural property is found on land owned by the state,40 %of the appraised value shall be given to the finder as bonus.
d) Irrespective of where it is found, if the reported cultural property does not have characteristics requiring protection, persons that report it shall be processed according to article 25 of this Law. No additional bonus shall be given.
e) Irrespective of where it is found, persons reporting newly found cultural property that has not been declared until the deadlines in article 4 and public officials intercepting such property shall receive a bonus the value of which shall be determined over the rates indicated for movable goods according to the “Law on Bonuses to be Given to Persons Reporting Concealed Movable and Immovable Properties and their Usufruct Rights and Permanent Taxes” numbered 1905.
f) If more than one person finds, reports or intercepts cultural property according to one of the above paragraphs the bonus shall be divided equally between them.
g) Issues related to the accrual and payment of the above bonuses shall be specified in a regulation to be prepared jointly by the Ministry of Finance and the Ministry of Culture and Tourism.
Penalties:
Article 65 –(Amended: 23/01/2008 5728 /408 art.)
a) Persons who demolish, degrade, destroy, make disappear or, in any manner, damage immovable cultural and natural property to be protected or give rise to such acts by intent shall be punished with a prison sentence of two to five years and judicial fine up to five thousand days.
If such acts are committed with the intent of smuggling cultural and natural property to be protected out of the country the above penalties shall be increased one fold.
b) Persons undertaking unlicensed construction and physical intervention in conservation sites contrary to the principles of conservation and terms and conditions of use pertinent to the transition period, conservation plans and prerequisites envisaged for the conservation sites identified by Regional Conservation Councils or persons soliciting such acts shall be punished a prison sentence of two to five years and judicial fine up to five thousand days.
c) Persons allowing demolition or development irregularities not in line with the procedures covered in this Law shall be punished with a prison sentence of two to five years and judicial fine up to five thousand days.
d) Persons who undertake repair and restoration works without the permission or contrary to the permission of the administration that has conservation, implementation and inspection offices according to paragraph six and seven of article 57 of this Law or who undertake construction work and physically intervene without permission or who solicit such acts shall be punished with a prison sentence of six months to three years and judicial fine.
Irregularities in documents, declarations and notifications:
Article 66 – (Amended: 23/01/2008 5728 /409 art.) Persons who issue documents in contradiction with the prohibitions as per article 16 of this Law, shall be punished with a prison sentence from one to three years and judicial fine, if other laws do not foresee heavier penalties for this crime. Persons who intentionally do not declare and notify duly by the deadline as per article 7 of this Law shall be punished with a prison sentence of three months to one year and judicial fine.
Contradiction with the obligation to report and the prohibition to trade cultural property Article 67 – (Amended: 23/01/2008 5728 /410 art.) Persons who contradict with the obligation to report about the cultural and natural properties intentionally and without excuse shall be punished with a prison sentence of six months to three years.
Persons who tender, sell, offer, buy, accept the cultural and natural properties which haven’t been reported shall be punished with a prison sentence of two to five years and judicial fine up to five thousand days. However, in this case
penalties will not be subjected for the crime defined in the first paragraph.
Persons who trade the movable cultural properties which trade hasn’t been prohibited without permission shall be punished with a prison sentence of six months to three years.
Contradiction with the prohibition to take abroad:
Article 68 – (Amended: 23/01/2008 5728 /411 art.) Persons who take abroad the cultural and natural properties contradictory to this Law shall be punished with a prison sentence of five to twelve years and judicial fine up to five thousand days.
Opposition to examination and control:
Article 69 –(Amended: 23/01/2008 5728 /412 art.) Persons opposing examinations and controls as per article 29 of this Law and who contradict with the transport procedures as per article 41 of this Law shall be punished with a prison sentence of six months to one year and judicial fine.
Private ownership:
Article 70–(Amended: 23/01/2008 5728 /413 art.) Persons who act against article 24 of this Law shall be punished with a prison sentence of one to three years and judicial fine up to three thousand days.
Contradiction with provisions on excavation, sounding and survey:
Article 71 –(Amended: 23/01/2008 5728 /414 art.) Persons who contradict with articles 38, 42 and 43 of this Law shall be punished with judicial fine not less than hundred days.
Decisions relating to public staff:
Article 72 – Works and proceedings related to public staff tasked with the implementation of this Law and all kind of decisions relating to them and objection to decisions relating to them shall be investigated and decided on priority basis.
Contradiction with provisions relating to private museums and collectors: Article 73 –(Amended: 23/01/2008 5728 /415 art.) Persons who contradict with articles 26 and 30 of this Law shall be punished with a prison sentence of three months to one year and judicial fine, if this crime does not require a heavier penalty.
Unlicensed survey, excavation and sounding:
Article 74 – (Amended: 23/01/2008 5728 /416 art.) Persons who sound and excavate in order to find cultural properties without a license shall be punished with a prison sentence of two to five years. However, if the excavation or sounding location is not a preservation site or any other area to be protected according to this Law, one third of the penalty will be reduced.
Persons who hunt for treasures without permission shall be punished with a prison sentence of three months to two years. However, if these acts are committed with the aim of smuggling cultural properties out of the country or by the persons who have the duty to protect the cultural properties, the penalty will be increased up to two fold.
In case the person delivers the cultural property found by committing the crimes defined in this article to the local civil authority before the investigation starts, the court might reduce the penalty to twothirds.
In case the person who hunts for treasures without license, explains the names of individuals who drive him to commit such a crime by ensuring the necessary equipments and makes them caught until the prosecution starts, the court might not only reduce the penalty, but also decide not to give any penalties.
Confiscation and delivery to the museum:
Article 75 – (Amended: 23/01/2008 5728 /417 art.)The movable cultural and natural properties confiscated because of the crimes according to this Law, will be delivered to museums.
CHAPTER SEVEN
Other provisions
Repealed laws:
Article 76 – The “Law on the Expropriation of Antiquities and Historic Monuments Owned By Private Persons” dated 28/02/1960 and numbered 7463, “Law on Antiquities” dated 25/04/1973 and numbered 1710, “Law on the Establishment and Duties of the Superior Council for Immovable Antiquities and Monuments” dated 02/07/1951 and numbered 5805, “Law Amending the Law on the Establishment and Duties of the Superior Council for Immovable Antiquities and Monuments dated July 2nd,1951 and numbered 5805” dated 18/06/1973 and numbered 1741 have been repealed.
Additional article 1 – (is a provision of the article added through article 16 of Law numbered 3386 dated 17/06/1987 and has been numbered for sequencing purposes. Amended: 14/07/2004 – 5226/17 art.)
The term “Conservation Council” used in this Law has been changed as “Regional Conservation Council”.
Site management, museum management and Monument Council.
Additional article 2 – (Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/17 art.)
For management sites and site management, for national museums a museum management and for monuments a Monument Council shall be established.
a) If more than one municipality is involved, the relevant municipalities under the coordination of the metropolitan municipality, if only one municipality is involved, the said municipality, in all other areas the Ministry shall prepare a draft management plan or have it prepared with the view of protecting, evaluating and developing management sites and their junction points in urban areas.
An advisory board shall be formed composed of persons with the right to property, professional chambers, non governmental organisations and representatives of the related departments of universities to put forward proposals on the draft plan to be decided and implemented.
The municipality responsible for the urban conservation site, in other areas the Ministry shall appoint a site manager to coordinate efforts. Persons, who are site managers shall receive payment from the Central Directorate of the Revolving Funds of the Ministry of Culture and Tourism exempt from any taxes except for the stamp tax at the beginning of each month following work, the amount of which shall be determined by the Minister but which shall not exceed the amount calculated by multiplying the monthly coefficient for state officials (20000) with the indicative number.
A coordination and audit board shall be established composed of one representative of each administration the services of which are needed for the draft management plan and two members to be elected by the advisory board. The site manager shall be at the same time the chairperson of this board. The board shall be authorized to examine and approve by consensus this draft within six months and audit its implementation.
An audit unit can be established made of expert staff from the relevant institutions and inspection staff with the aim of performing the audit function of the board. This unit shall be authorized to request any type of information and document necessary for the management plan and its implementation from public institutions and organizations and third persons.
Public institutions and organizations, municipalities and real and legal persons shall be obliged to follow the management plan approved by the coordination and audit board and the relevant administrations shall be obliged to priorities services envisaged in the plan and allocate the needed funds from their budget to this end.
b) For national museums determined by the Ministry, a museum management shall be established made up of the museum chairperson, the museum director affiliated to him/her, the operations director and museum board.
In museums, the director of the museum shall be in charge of records, registration, inventory, and storage, all kind of maintenance and repair of exhibits, exhibitions and protection, cultural, educational and scientific activities. The operations director shall be in charge of promotion, sales unit management, event organisation, management of visitors, landscaping, maintenance, repair and housekeeping.
The chairperson of the museum shall be authorized to coordinate and audit the museum directorships and represent the museum at national and international level.
The Ministry shall appoint a chairperson of the museum from among persons with an education in archaeology, art history, anthropology, ethnology, economics, business administration, public administration to perform the function
of chairperson of the museum.
Every museum shall form an exclusive museum board. The museum board members shall be academicians from the related departments of local universities, professional chambers, nongovernmental organisations, local administration and sponsors of the museum approved by the Ministry. The museum board shall elect a chairperson from its members.
Guided by the opinion of the museum board, an annual and fiveyearly conservation and development project entailing spatial and physical development, thematic development and vision, conservation and development of collections, promotion and exhibition shall be prepared. The museum board shall be authorized to supervise the implementation of the conservation and development project, to promote the museum, to collect donations for the museum, to extend honorary friend of museum awards. The museum board shall draft reports on museum activities and operations each year. The Ministry shall be obliged to take note of these reports.
c) A monument specific board shall be established for monuments that qualify as immovable cultural property. Board members shall be academicians from the related departments of local universities, professional chambers, civil society organisations, local administrations and persons who donate money to conserve and develop the monument subject to approved by the Ministry and the administration that has discretionary powers with regards the monument. The representative of the relevant administration shall chair the board.
The board shall draft an annual and fiveyearly conservation and development project entailing spatial and physical development, thematic development and vision, conservation and development of collections, promotion and exhibition of the monument. The monument board shall implement the conservation and development project, promote the monument, collect donations for the monument, and extend honorary awards. The board shall prepare annual reports on the conservation, revitalization and development of the monument. The relevant administrations shall be obliged to take note of these reports.
Procedures and principles related to the implementation of this article shall be specified in a regulation to be prepared by the Ministry.
Additional article 3 – (Additional paragraph: 14/07/2004 – 5226/17 art.)
The provisions of paragraph (a) of additional article 2 shall not apply for areas falling under the scope of the Decree to the Effect of Law on the Establishment of the Environmental Protection Agency for Special Areas numbered 383, Law on National Parks numbered 2873, Law on Hunting on Land numbered 4915, Law on the Historic National Park of Gelibolu Peninsula numbered 4533.
Provisional Article 1 – Owners of immovable cultural property pertaining to the period until the end of the 19th century can request from the Ministry to document that this property need not be protected during the identification and registration proceedings according to article 7 of this Law. The Ministry of Culture and Tourism shall task experts with examining these applications entailing information as per the regulation of the Ministry of Culture and Tourism and submit these to the Superior Council in at the latest three months. The Superior Council shall examine the issue and decide on it at the latest in six months.
Provisional Article 2 – Real and legal persons, collectors can sell movable cultural and natural property to be protected that they own to state museums according to article 24 and 25 within three months as of enforcement of the regulation to be issued according to this Law without having to declare the origin, or benefit from the provisions of article 24 of the Law on the condition they record the property in the inventory logbook and present it to the nearest museum for approval.
Provisional Article 3 – (Amended: 14/07/2004 5226/16 art.)
As of the enforcement of this Law, Conservation Councils for Cultural and Natural Property shall become Regional Councils for the Conservation of Cultural and Natural Property, and the Regional Council Chief Offices for the Conservation of Cultural and Natural Property shall become Regional Council for Conservation Directorships. Regulations referred to in the Law shall be issued within one year as of the publication of the Law. Until the regulations are drafted, the provisions of the current regulations that do not contradict with this Law shall apply.
Provisional Article 4 – (Repealed: 17/06/1987 3386/18 art.)
Provisional Article 5 – Regulations referred to in the Law shall be prepared and enforced at the latest within six months as of the publication of the Law.
These regulations shall be published in the Official Gazette.
Provisional Article 6 – Until the General Cadre Law is passed, the cadre sheet of Regional Councils attached to this Law shall apply.
Provisional Article 7 (Additional paragraph: 22/05/2007 5663/2 art.)The provision of the first subclause of Article 11 of this Law is also applicable for demarcation and determination works of any immovable property for which cadastre registration is under way as well as any pending legal action in connection therewith. The minutes of cadastre for those immovable properties for which demarcation and determination works have not yet been subject to public notice are rendered compliant with the first subclause of Article 11 of this Law by ensuring that they are forwarded to the cadastre commission. In the event that the persons or inheritors designated as the owners of possession or titles by the cadastre minutes for the immovable properties located on preservation sites except 1st and 2nd degree archeological sites, determined and registered in the name of the Treasury although the possession conditions occured, as a result of the cadastre works carried out since 27/7/2004, apply to the local financial organisations within 1 year from the date of the promulgation of this Law, their registration is made in the name of the relevant parties upon an application by the financial organisation without subject to any charges ex officio.
Provisional Article 8 – (Additional paragraph: 04/02/2009 5835/4 art.) Any immovable cultural assets acquired by the collectors through whatsoever methods before 11/3/2005, which are registered in the inventory books of the museum they are affiliated with, may in no way traded and sold by the collectors. However, as far as such immovable cultural assets are concerned, the Ministry of Culture and Tourism reserves the right to acquire at no cost any parts thereof which are found as complementary to the artifacts in the museums and archeological sites as well as any items found complementary to the collections in the museum.
Enforcement: Article 77 – This Law shall be enforced as of the date of its publication.
Execution: Article 78 – The provisions of this Law shall be executed by the Council of Ministers.
Law on the Conservation of Cultural and Natural Property (2863)